ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಭೀಮ್‌ಗಡ ವನ್ಯಧಾಮ | Human-Wildlife Conflict and Bhimgad Wildlife Sanctuary Elephant Movements

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಲೋಂಡಾ ಮತ್ತು Bhimgad Wildlife Sanctuary ಅರಣ್ಯದಂಚಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಪಾರಿವಾಡ್, ಹೆಮ್ಮಡಗಾ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಾನೆಗಳ ಹಿಂಡು ಕೃಷಿ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಿವೆ.
• ರೈತರ ಭತ್ತ, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಬಾಳೆ ಬೆಳೆಗಳ ನಾಶ ತಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಾನಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಕೂಂಬಿಂಗ್ (Combing) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
• ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಾಂಡೇಲಿ, ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಯಿಂದ ಆನೆಗಳು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಆನೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕಾಡಿಗೆ ಓಡಿಸಲು ಡ್ರೋನ್ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ (Human-Elephant Conflict) ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• Protected Area Geography: ಭೀಮ್‌ಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ Wroughton’s Free-tailed Bat (ರಾಟನ್ಸ್ ಬಾವಲಿ) ನ ಏಕೈಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
• River Origin: ಗೋವಾದ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ ಮಾಂಡೋವಿ (ಮಹದಾಯಿ) ನದಿಯು ಭೀಮ್‌ಗಡ ಅರಣ್ಯದ ದೇಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಜನ್ಮತಾಳುತ್ತದೆ.
• Statutory Framework: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ Wildlife Protection Act, 1972 ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• Project Elephant: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1992 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಭೀಮ್‌ಗಡ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಜಿಲ್ಲೆ: ಬೆಳಗಾವಿ (ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕು).
• ವಿಶೇಷ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ: Wroughton’s Free-tailed Bat ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆ (ಬಾರಾಪೇಡೆ ಗುಹೆಗಳು).
• ಉಗಮವಾಗುವ ನದಿ: ಮಹದಾಯಿ / ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿ.
• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಚಾಲನೆ: 1992.
• ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ IUCN ಸ್ಥಿತಿ: Endangered (ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತಳಿ).
• ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ: 1972 (Schedule I ರಕ್ಷಣೆ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭೀಮ್‌ಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district of Karnataka is the Bhimgad Wildlife Sanctuary located?

A) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ
B) ಬೆಳಗಾವಿ
C) ಶಿವಮೊಗ್ಗ
D) ಚಾಮರಾಜನಗರ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೀಮ್‌ಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭೀಮ್‌ಗಡ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ ಯಾವುದು? / Which major west-flowing river originates in the forests of Bhimgad?

A) ಶರಾವತಿ
B) ಕಾಳಿ ನದಿ
C) ಮಹದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ)
D) ನೇತ್ರಾವತಿ

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗೋವಾದ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ ಮಹದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ) ನದಿಯು ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಭೀಮ್‌ಗಡ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭೀಮ್‌ಗಡ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ? / Bhimgad Wildlife Sanctuary is famous for being the primary habitat of which critically endangered bat species?

A) ಇಂಡಿಯನ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಫಾಕ್ಸ್
B) ರಾಟನ್ಸ್ ಮುಕ್ತ ಬಾಲದ ಬಾವಲಿ (Wroughton’s Free-tailed Bat)
C) ಗ್ರೇಟರ್ ಫಾಲ್ಸ್ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್
D) ಸಣ್ಣ ಮೂಗಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಾವಲಿ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭೀಮ್‌ಗಡದ ಬಾರಾಪೇಡೆ ಗುಹೆಗಳು ಅಪರೂಪದ Wroughton’s Free-tailed Bat ಬಾವಲಿ ತಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ (Project Elephant) ಅನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು? / In which year was ‘Project Elephant’ launched by the Government of India?

A) 1973
B) 1986
C) 1992
D) 2002

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾಡಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಲಸೆ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1992 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಯ (Asian Elephant) ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು? / What is the IUCN Red List conservation status of the Asian Elephant?

A) Least Concern
B) Vulnerable
C) Endangered
D) Critically Endangered

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಯನ್ನು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ Endangered (ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳಿಗೆ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ನಾದದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಾವುದು? / Which innovative audio-based initiative was launched by Indian Railways to keep elephants away from tracks?

A) Plan Bee
B) Operation Gajraj
C) Project Honeycomb
D) Eco-Track Sound

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆನೆಗಳು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಝೇಂಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ Plan Bee ಎಂಬ ಆಡಿಯೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಳಿಗಳ ಬಳಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಾನೆಗೆ ಯಾವ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ? / Under which Schedule of Wildlife Protection Act, 1972 is the elephant accorded highest protection?

A) Schedule I
B) Schedule II
C) Schedule III
D) Schedule IV

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆನೆಗೆ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದಂತೆಯೇ Schedule I ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ದಾಂಡೇಲಿ ಮತ್ತು ಅಣಶಿ ವನ್ಯಧಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / Which Tiger Reserve in Karnataka encompasses the Dandeli and Anshi wildlife reserves?

A) ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ
B) ಭದ್ರಾ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ
C) ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ
D) ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದಾಂಡೇಲಿ ಮತ್ತು ಅಣಶಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Kali Tiger Reserve) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡಾನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ. 2. ಭೀಮ್‌ಗಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. / Consider statements: 1. Karnataka hosts the largest population of wild elephants in India. 2. Bhimgad Wildlife Sanctuary is in Chamarajanagar district. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Only 1 is correct
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Only 2 is correct
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2 is correct

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕವಾಗಿದೆ (ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ). ಭೀಮ್‌ಗಡ ಇರುವುದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪು).

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷ ತಗ್ಗಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್ ಯಾವುದು? / Which national portal was launched by the Union Environment Ministry to monitor Human-Elephant Conflict?

A) Gaj Yatra
B) SURAKHSYA
C) Elephant Net
D) Vanya Bandhu

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ SURAKHSYA ಪೋರ್ಟಲ್ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.