ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಎರಡನೇ ನೆಲೆ | Gandhisagar Project Cheetah

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಚೀತಾಗಳ ಎರಡನೇ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. / Following Kuno National Park, Gandhisagar Wildlife Sanctuary in Madhya Pradesh has been prepared as the second home for reintroduced cheetahs.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ (Project Cheetah) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮೀಬಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ತರಲಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾಗಳ ಮುಂದಿನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / Under the national Project Cheetah, cheetahs sourced from Namibia and South Africa will be translocated here to broaden genetic diversity and avoid overcrowding.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದ ಏಕೈಕ ಬೃಹತ್ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಚೀತಾವನ್ನು 1952 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ತಲುಪಿದ (ಅಳಿದುಹೋದ) ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. / Cheetah, the only large carnivore extirpated in post-independence India, was officially declared extinct in 1952.
• ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಂದಸೌರ್ ಮತ್ತು ನೀಮಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. / Gandhisagar Wildlife Sanctuary is situated in Mandsaur and Neemuch districts along the Chambal River basin.
• ಚೀತಾಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಾಣ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. / The National Tiger Conservation Authority (NTCA) mandated establishing a second home to curb territorial friction among growing cheetah coalitions.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. / The National Tiger Conservation Authority (NTCA) is the designated nodal agency for Project Cheetah.
• ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾವನ್ನು ದುರ್ಬಲ (Vulnerable) ಎಂದು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Critically Endangered) ಪ್ರಬೇಧವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. / On the IUCN Red List, the African cheetah is classified as Vulnerable, while the Asiatic cheetah is Critically Endangered.
• ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. / Cheetahs are accorded prime legal protection under Schedule I of the Wildlife (Protection) Act, 1972.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಆರಂಭವಾದ ದಿನಾಂಕ: 17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022. / Project Cheetah launched on: 17 September 2022.
• ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತಂದ ದೇಶ: ನಮೀಬಿಯಾ (8 ಚೀತಾಗಳು). / First batch of cheetahs arrived from: Namibia (8 cheetahs).
• ಎರಡನೇ ಬ್ಯಾಚ್ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತಂದ ದೇಶ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (12 ಚೀತಾಗಳು). / Second batch of cheetahs arrived from: South Africa (12 cheetahs).
• ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ: ಶ್ಯೋಪುರ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ). / Kuno National Park is situated in: Sheopur district (Madhya Pradesh).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಎರಡನೇ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಯಾವುದು? / Which sanctuary is prepared as the second home for cheetahs after Kuno National Park?
A) ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ / Gandhisagar Sanctuary
B) ರಣಥಂಬೋರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ / Ranthambore Sanctuary
C) ಬಾಂಧವ್‌ಗಢ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ / Bandhavgarh National Park
D) ಸತ್ಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ / Satpura Tiger Reserve

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಂದಸೌರ್ ಮತ್ತು ನೀಮಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಚೀತಾಗಳ ಎರಡನೇ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. / Gandhisagar Wildlife Sanctuary in Madhya Pradesh has been readied as the second habitat under Project Cheetah.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year was the cheetah officially declared extinct in India?
A) 1947 / 1947
B) 1952 / 1952
C) 1972 / 1972
D) 1986 / 1986

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1952 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚೀತಾವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಹೋದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. / The Government of India formally declared the cheetah extinct in 1952.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ನೋಡಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which is the nodal agency implementing Project Cheetah in India?
A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) / National Tiger Conservation Authority (NTCA)
B) ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) / Wildlife Institute of India (WII)
C) ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CZA) / Central Zoo Authority (CZA)
D) ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ / CPCB

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾದ ನೋಡಲ್ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. / The National Tiger Conservation Authority (NTCA) is the designated nodal body executing Project Cheetah.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಚೀತಾಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಗೆ (IUCN Red List) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements regarding the IUCN status of cheetahs:
1. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾವನ್ನು ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. / African cheetah is classified as Vulnerable.
2. ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾವನ್ನು ‘ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ’ (Critically Endangered) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. / Asiatic cheetah is classified as Critically Endangered.
ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which statement is correct?
A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಐಯುಸಿಎನ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾ Vulnerable ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾ Critically Endangered ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are correct. African cheetah is Vulnerable, whereas Asiatic cheetah is Critically Endangered.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಯಾವ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ? / Gandhisagar Wildlife Sanctuary is situated in the basin of which river?
A) ನರ್ಮದಾ / Narmada
B) ಚಂಬಲ್ / Chambal
C) ಬೇತ್ವಾ / Betwa
D) ಕೇನ್ / Ken

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಾಂಧಿಸಾಗರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. / Gandhisagar Wildlife Sanctuary is situated along the course of the Chambal River.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ 8 ಚೀತಾಗಳು ಯಾವ ದೇಶದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದವು? / From which country did the first batch of 8 cheetahs arrive in India in September 2022?
A) ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ / South Africa
B) ನಮೀಬಿಯಾ / Namibia
C) ಕೀನ್ಯಾ / Kenya
D) ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾ / Botswana

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ 8 ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಮೀಬಿಯಾ ದೇಶದಿಂದ ತರಲಾಯಿತು. / The first batch of 8 cheetahs was translocated from Namibia on 17 September 2022.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವರ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ / Match the conservation projects with their launch years:

ಯೋಜನೆ (Project)	ವರ್ಷ (Year)
A. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್	1. 1992
B. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್	2. 1973

ಆಯ್ಕೆಗಳು / Options:
A) A-1, B-2
B) A-2, B-1
C) A-1, B-1
D) A-2, B-2

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಅನ್ನು 1973 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಅನ್ನು 1992 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. / Project Tiger was launched in 1973, and Project Elephant was launched in 1992.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ವೇಗದ ಭೂವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು? / Which is the fastest land animal on Earth?
A) ಚಿರತೆ / Leopard
B) ಚೀತಾ / Cheetah
C) ಕೃಷ್ಣಮೃಗ / Blackbuck
D) ಸಿಂಹ / Lion

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚೀತಾ (Acinonyx jubatus) ಗಂಟೆಗೆ ಸುಮಾರು 80 ರಿಂದ 120 ಕಿ.ಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ವೇಗದ ಭೂವಾಸಿ ಸಸ್ತನಿಯಾಗಿದೆ. / The Cheetah is the fastest land animal, reaching sprint speeds up to 120 km/h.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ (NTCA) ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು? / Under which amendment act was statutory status granted to the NTCA?
A) ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2006 / Wildlife (Protection) Amendment Act, 2006
B) ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1980 / Forest Conservation Act, 1980
C) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 / Environment Protection Act, 1986
D) ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 / Biological Diversity Act, 2002

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರ ಮೂಲಕ ಎನ್‌ಟಿಸಿಎ (NTCA) ಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. / Statutory status was conferred upon the NTCA through the Wildlife (Protection) Amendment Act, 2006.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district of Madhya Pradesh is Kuno National Park located?
A) ಶ್ಯೋಪುರ್ / Sheopur
B) ಮಂದಸೌರ್ / Mandsaur
C) ಜಬಲ್‌ಪುರ್ / Jabalpur
D) ರೇವಾ / Rewa

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಶ್ಯೋಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. / Kuno National Park is situated in the Sheopur district of Madhya Pradesh.