ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ: ಇವಿಎಂ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಎಸ್‍ವಿಇಇಪಿ ಸುಧಾರಣೆ | Election Commission: EVM Row & SVEEP Reforms

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ಣ ಸಭೆ: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ (CEC) ರಾಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದೆ[cite: 1].
• ಇವಿಎಂ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: ಮತಯಂತ್ರಗಳ (EVM) ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು 'ವೋಟ್ ಕಳ್ಳತನ' ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ[cite: 1].
• ಮತದಾರರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‍ವಿಇಇಪಿ (SVEEP): ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಆಯೋಗವು ಕಾಲಮಿತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ[cite: 1].

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಧಿಗಳು: ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XV (Part XV) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ Article 324 ರಿಂದ Article 329 ರವರೆಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ, ಅದರ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಯೋಗದ ರಚನೆ: Article 324(2) ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ 1 CEC + 2 ECs)[cite: 1].
• ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2023 (ಪ್ರಧಾನಿ, ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರ ಸಮಿತಿ).
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳು: Representation of the People Act, 1950 (ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿ) ಮತ್ತು Representation of the People Act, 1951 (ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆ/ಅನರ್ಹತೆ).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail): ಇವಿಎಂ ಜತೆಗೆ ಮತ ಖಾತರಿ ಕಾಗದದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2013 ರಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನೊಕ್ಸೆನ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ (National Voters' Day): ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನವಾದ ಜನವರಿ 25 (1950) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• SVEEP ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ: Systematic Voters' Education and Electoral Participation.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution provides for the superintendence and establishment of the Election Commission of India?

A) Article 320
B) Article 324
C) Article 326
D) Article 330

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ Article 324 ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು (Universal Adult Suffrage) ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ? / Universal Adult Suffrage is guaranteed under which Article of the Constitution of India?

A) Article 19(1)(a)
B) Article 324
C) Article 325
D) Article 326

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ Article 326 ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ (18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act lowered the voting age from 21 to 18 years?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1976 / 42nd Amendment Act, 1976
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1978 / 44th Amendment Act, 1978
C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 / 73rd Amendment Act, 1992

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 61st Constitutional Amendment Act, 1988 (1989 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು) ಸಂವಿಧಾನದ Article 326 ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ಅರ್ಹತಾ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು (CEC) ಅವರ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವಿಧಾನವು ಯಾರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ? / The process to remove the Chief Election Commissioner (CEC) from office is identical to that of:

A) ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ / Attorney General of India
B) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು / Supreme Court Judge
C) ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು / UPSC Chairman
D) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ Article 324(5) ರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು Supreme Court Judge ರವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ (ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾದ ದುರ್ನಡತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ) ಮಾತ್ರ ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವಿಎಂ (EVM) ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು? / In which state was the Electronic Voting Machine (EVM) first used experimentally in an assembly bye-election?

A) ಕರ್ನಾಟಕ (1989) / Karnataka (1989)
B) ಕೇರಳ (1982 - ಪರವೂರ್) / Kerala (1982 - Paravur)
C) ಗೋವಾ (1999) / Goa (1999)
D) ರಾಜಸ್ಥಾನ (1998) / Rajasthan (1998)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವಿಎಂಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1982 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಪರವೂರ್ (Paravur) ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ 50 ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಗೋವಾ (1999).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ:
1. ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕೇವಲ ಏಕ-ಸದಸ್ಯ (ಒಬ್ಬರೇ ಆಯುಕ್ತರು) ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.
2. 1993 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ? / Consider the following statements regarding ECI:
1. Originally the Election Commission was only a single-member body.
2. Since October 1993, the Election Commission has been made a permanent three-member body.
Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1950 ರಿಂದ 1989 ರವರೆಗೆ ಆಯೋಗವು ಏಕ-ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1989 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಸದಸ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬರು CEC ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು EC ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿತು[cite: 1].

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ 'SVEEP' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸರಿಯಾದ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಯಾವುದು? / What is the correct full form of the ECI's 'SVEEP' initiative?

A) Systematic Voters' Education and Electoral Participation
B) Standard Voting Electronic Evaluation Programme
C) State Voters' Enrollment and Election Policy
D) Systematic Verification of Electronic Electoral Process

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): SVEEP ಎಂದರೆ Systematic Voters' Education and Electoral Participation. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ: / Match the following:

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಮಿತಿಗಳು (Committees)	ಮುಖ್ಯ ಶಿಫಾರಸು (Key Recommendation)
1. ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಸಮಿತಿ (Tarkunde Committee, 1975)	A. ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ (Voting age to 18)
2. ದಿನೇಶ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸಮಿತಿ (Dinesh Goswami Committee, 1990)	B. ಇವಿಎಂ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳು (Introduction of EVMs)
3. ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಗುಪ್ತಾ ಸಮಿತಿ (Indrajit Gupta Committee, 1998)	C. ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೇ ಚುನಾವಣಾ ನಿಧಿ (State funding of elections)
4. ಜಸ್ಟಿಸ್ ಜೆ.ಎಸ್. ವರ್ಮಾ ಸಮಿತಿ (JS Verma Committee, 2013)	D. ಅಪರಾಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ (Electoral disqualification)

A) 1-A, 2-B, 3-C, 4-D
B) 1-B, 2-A, 3-C, 4-D
C) 1-A, 2-C, 3-B, 4-D
D) 1-D, 2-B, 3-A, 4-C

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಸಮಿತಿ (1975) ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು; ದಿನೇಶ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸಮಿತಿ (1990) ಇವಿಎಂ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮತಗಟ್ಟೆ ಕಳ್ಳತನ ತಡೆಗೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು; ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಗುಪ್ತಾ ಸಮಿತಿ (1998) ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೇ ಧನಸಹಾಯ (State Funding) ನೀಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (EPIC - Electors Photo Identity Card) ಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು? / In which year was the Electors Photo Identity Card (EPIC) introduced by the Election Commission of India?

A) 1989
B) 1993
C) 1999
D) 2004

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಟಿ.ಎನ್. ಶೇಷನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 1993 ರಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು (EPIC) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕ್ರಮವಹಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಎಷ್ಟು? / What is the tenure of office for the Chief Election Commissioner and Election Commissioners?

A) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 65 years of age
B) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 62 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 6 years or 62 years of age
C) 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) / 6 years or 65 years of age, whichever is earlier
D) 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು / 5 years or 60 years of age

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನದಿಂದ 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.