ದೀಪಾವಳಿ ನಂತರದ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ: ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಪ್ ಕ್ರಮಗಳು | Post-Festival Air Quality Deterioration: Delhi’s Air Pollution Crisis and GRAP Enforcement

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary and Exam Analysis)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಣೆ (Detailed Current Affairs Explanation)

• ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿತ, ತಾಪಮಾನದ ವಿಲೋಮತೆ (Temperature Inversion) ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆ (Stubble Burning) ಕಾರಣದಿಂದ ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (AQI) 450 ದಾಟಿ ’ಗಂಭೀರ ಪ್ಲಸ್’ (Severe+) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. / Following intense festival fireworks, thermal inversion, and regional farm stubble fires, the ambient Air Quality Index (AQI) across Delhi-NCR plunged into the ’Severe+’ bracket exceeding 450.
• ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಆವರಿಸಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಮೊಬೈಲ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ಮಾಗ್ ಗನ್‌ಗಳು (Anti-Smog Guns) ಮತ್ತು ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸುವ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. / To suppress toxic particulate smog blankets, Delhi municipal authorities deployed mechanized anti-smog misting cannons and truck-mounted water sprinklers along critical transit corridors.
• ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗವು (CAQM) ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಸ್ಪಂದನಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ (GRAP - Graded Response Action Plan) 3 ಮತ್ತು 4ನೇ ಹಂತದ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. / The Commission for Air Quality Management (CAQM) enforced emergency curbs under Stage-III and Stage-IV of the Graded Response Action Plan (GRAP) across the National Capital Region.
• ಗ್ರ್ಯಾಪ್-4 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನೆಲಸಮ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಿಎಸ್-3 ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಎಸ್-4 ಡೀಸೆಲ್ ಲಘು ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. / Emergency mandates under GRAP-IV encompass bans on non-essential civil construction, demolition drives, and strict entry barriers for BS-III petrol and BS-IV medium/heavy diesel freight trucks.
• ಮೈಕ್ರೋ ಮೀಟರ್ ಗಾತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳಾದ ಪಿಎಂ 2.5 (PM 2.5) ಮತ್ತು ಪಿಎಂ 10 (PM 10) ನೇರವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಲ್ವಿಯೋಲೈ ಒಳಹೊಕ್ಕು ರಕ್ತನಾಳ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಆಸ್ತಮಾ, ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಹೃದಯಾಘಾತದ ಅಪಾಯಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. / Pulmonologists warned that respirable particulate matter (PM2.5 and PM10) penetrates deeply into pulmonary alveoli, dramatically escalating risks of acute asthma, chronic bronchitis, and cardiac distress.
• ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ (Green Crackers) ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಪಟಾಕಿಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧವಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯು ನಗರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿದೆ. / Widespread non-compliance with court-mandated restrictions limiting celebrations solely to CSIR-NEERI formulated ’Green Crackers’ compounded the severe post-festival ambient pollution crisis.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static General Studies Linkage)

• ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981: ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. / Air (Prevention and Control of Pollution) Act, 1981: Provides the statutory architecture to monitor ambient atmospheric quality and prosecute industrial/vehicular polluters.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (NAQI): ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು (CPCB) 2014ರಲ್ಲಿ ’ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ-ಒಂದು ಬಣ್ಣ-ಒಂದು ವಿವರಣೆ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಡಿ 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3, Pb) ಅಳೆದು 6 ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. / National Air Quality Index (NAQI): Launched in 2014 by CPCB under Swachh Bharat Abhiyan, monitoring 8 key pollutants across 6 colour-coded descriptive categories.
• ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM): ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು 2021ರ ಸಿಎಕ್ಯೂಎಂ ಶಾಸನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಧಿಕಾರಯುತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. / Commission for Air Quality Management (CAQM): Statutorily constituted under the CAQM Act 2021 to oversee cross-state airshed coordination across NCR and adjoining Punjab/Haryana belts.
• ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು (Green Crackers): ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ 30ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವ SWAS, STAR ಮತ್ತು SAFAL ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. / Green Crackers: Developed by CSIR-NEERI to curb particulate emissions by 30-35% without barium nitrate, branded as SWAS, STAR, and SAFAL.
• ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB): ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ 1974ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. / Central Pollution Control Board (CPCB): Premier statutory watchdog constituted in 1974 under the Water Act, subsequently empowered under the Air Act 1981.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights)

• ಎನ್‌ಎಕ್ಯೂಐ (NAQI) ಅಳೆಯುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: 8 (PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3, Pb). / NAQI Monitored Pollutants: 8 major atmospheric pollutants.
• ಎನ್‌ಎಕ್ಯೂಐ ವರ್ಗಗಳು: 6 (ಉತ್ತಮ, ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ, ಮಧ್ಯಮ, ಕಳಪೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ, ಗಂಭೀರ). / NAQI Categories: 6 categories (Good to Severe).
• ಗ್ರ್ಯಾಪ್ (GRAP) ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಗ್ರೇಡೆಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್ (Graded Response Action Plan). / GRAP Acronym: Graded Response Action Plan.
• ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI, ನಾಗ್ಪುರ). / Green Crackers Pioneer: CSIR-NEERI, Nagpur.
• ಸಿಎಕ್ಯೂಎಂ ಕಾಯ್ದೆ: 2021 (ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ). / CAQM Act: Enacted in 2021 (Headquarters: New Delhi).
• ತಾಪಮಾನದ ವಿಲೋಮತೆ (Temperature Inversion): ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಶೀತಲಗೊಂಡು ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಪದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಧೂಳನ್ನು ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸುವ ವಿದ್ಯಮಾನ. / Thermal Inversion Phenomenon: Winter meteorological entrapment of cooler polluted air beneath a stable layer of warmer air.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ (Examination Relevance)

• ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಕೆಎಎಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-1 ಮತ್ತು 3 (ಭೌಗೋಳಿಕ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಗ್ರ್ಯಾಪ್ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. / Essential for UPSC and KPSC KAS General Studies Paper-I & III covering Climatology, Environmental Pollution, Air Quality Standards, and Environmental Jurisprudence.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Topic-Based Multiple-Choice Questions)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1 (Question 1): ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (NAQI) ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (Pollutants) ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ? / How many atmospheric pollutants are monitored to determine the National Air Quality Index (NAQI) in India?

A) 5 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು (5 pollutants)
B) 6 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು (6 pollutants)
C) 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು (8 pollutants)
D) 12 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು (12 pollutants)

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವು 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು (PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3 ಮತ್ತು ಸೀಸ/Pb) ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. / NAQI evaluates 8 key ambient air pollutants: PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3, and Lead (Pb).

ಪ್ರಶ್ನೆ 2 (Question 2): ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ (NCR) ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ’ಗ್ರ್ಯಾಪ್’ (GRAP) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which statutory body enforces the Graded Response Action Plan (GRAP) in Delhi-NCR?

A) ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ (MoEFCC)
B) ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ - CAQM (Commission for Air Quality Management)
C) ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ - IMD (IMD)
D) ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2021ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಚನೆಯಾದ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗವು (CAQM) ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಪ್ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. / The Commission for Air Quality Management (CAQM) is the statutory body mandated to implement GRAP in the NCR.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3 (Question 3): ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. 2. ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಬೇರಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. / Consider the following statements regarding air pollution and green crackers: 1. Green crackers were formulated and certified by CSIR-NEERI. 2. Green crackers completely eliminate toxic barium nitrate and banned chemical stabilizers. Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ (1 only)
B) 2 ಮಾತ್ರ (2 only)
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ (Both 1 and 2)
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ (Neither 1 nor 2)

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಬೇರಿಯಂ ರಹಿತವಾಗಿದ್ದು ಶೇ 30ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಹೊಗೆ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are factually correct; CSIR-NEERI engineered eco-friendly formulations that banish barium nitrate.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4 (Question 4): ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯ (CPCB) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (AQI) 401 ರಿಂದ 500 ನಡುವೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Under CPCB’s NAQI criteria, how is an AQI reading ranging between 401 and 500 officially classified?

A) ಮಧ್ಯಮ (Moderate)
B) ಕಳಪೆ (Poor)
C) ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ (Very Poor)
D) ಗಂಭೀರ (Severe)

ಉತ್ತರ (Answer): D

ವಿವರಣೆ (Explanation): 401 ರಿಂದ 500 ನಡುವಿನ ಎಕ್ಯೂಐ ಅನ್ನು ’ಗಂಭೀರ’ (Severe) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. / An AQI between 401 and 500 is categorized as ’Severe’, affecting healthy individuals and seriously impacting those with pre-existing ailments.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5 (Question 5): ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ವಾತಾವರಣದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ ಯಾವುದು? / Which atmospheric meteorological phenomenon causes toxic pollutants and smog to remain trapped close to the ground in Delhi during winter?

A) ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ (Greenhouse Effect)
B) ತಾಪಮಾನದ ವಿಲೋಮತೆ (Temperature Inversion)
C) ಕೋರಿಯೊಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮ (Coriolis Effect)
D) ಓಝೋನ್ ಸವಕಳಿ (Ozone Depletion)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಾಪಮಾನದ ವಿಲೋಮತೆಯಲ್ಲಿ ಶೀತಲ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಪದರ ಆವರಿಸಿ, ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. / Temperature inversion traps cold, dense surface air under an inversion lid of warmer air, locking particulate pollutants near ground level.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6 (Question 6): ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ: 1. SWAS, STAR, SAFAL - a. 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಪನ; 2. NAQI - b. ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು; 3. GRAP - c. ಹಂತ-ಹಂತದ ತುರ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಸ್ಪಂದನಾ ಯೋಜನೆ. / Match the following pollution initiatives with their characteristics: 1. SWAS, STAR, SAFAL - a. National index monitoring 8 air pollutants; 2. NAQI - b. Formulations of green firecrackers; 3. GRAP - c. Phased emergency pollution response mechanism.

A) 1-b, 2-a, 3-c
B) 1-a, 2-b, 3-c
C) 1-c, 2-a, 3-b
D) 1-b, 2-c, 3-a

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸ್ವಾಸ್, ಸ್ಟಾರ್ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು (1-b), ಎನ್‌ಎಕ್ಯೂಐ 8 ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕ (2-a), ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಪ್ ತುರ್ತು ಯೋಜನೆ (3-c). ಆದ್ದರಿಂದ A ಸರಿಯಾಗಿದೆ. / SWAS/STAR are green crackers (1-b), NAQI tracks 8 pollutants (2-a), and GRAP is emergency response (3-c). Thus, A is correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7 (Question 7): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು? / In which year was the Air (Prevention and Control of Pollution) Act enacted by the Indian Parliament?

A) 1974
B) 1981
C) 1986
D) 1991

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ 1981ರಲ್ಲಿ ವಾಯು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು (ಜಲ ಕಾಯ್ದೆ 1974, ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆ 1986). / The Air (Prevention and Control of Pollution) Act was enacted in 1981 following the 1972 Stockholm Conference.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8 (Question 8): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (CSIR-NEERI) ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ? / Where is the headquarters of the National Environmental Engineering Research Institute (CSIR-NEERI) located?

A) ನವದೆಹಲಿ (New Delhi)
B) ನಾಗ್ಪುರ (Nagpur)
C) ಪುಣೆ (Pune)
D) ಹೈದರಾಬಾದ್ (Hyderabad)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್-ನೀರಿ (CSIR-NEERI) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿದೆ. / CSIR-NEERI is situated in Nagpur, Maharashtra.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9 (Question 9): ಗ್ರೇಡೆಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್ (GRAP) ಹಂತ-4 ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ತುರ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ? / Which stringent emergency measure is enforced when GRAP Stage-IV is invoked in Delhi-NCR?

A) ಎಲ್ಲಾ ರೈಲು ಸಂಚಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು (Suspension of all passenger trains)
B) ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಡೀಸೆಲ್ ಸರಕು ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧ (Total ban on non-essential construction and entry ban on non-essential medium/heavy diesel trucks)
C) ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂದ್ ಮಾಡುವುದು (Prohibiting agricultural tilling)
D) ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತ (Halting potable water supply)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರ್ಯಾಪ್-4 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ನೆಲಸಮ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊರರಾಜ್ಯದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಡೀಸೆಲ್ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Stage-IV mandates a total moratorium on civil construction and bans diesel trucks from entering NCR except those carrying essentials.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10 (Question 10): ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳಾದ ಪಿಎಂ 2.5 (PM 2.5) ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವೇನು? / Why is Fine Particulate Matter (PM2.5) regarded as clinically more hazardous to human health than coarser dust particles?

A) ಇದು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿನ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (It causes only mild eye irritation)
B) ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಲ್ಲದು (Its microscopic diameter allows it to bypass upper respiratory filters and penetrate directly into pulmonary alveoli and the bloodstream)
C) ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ (It does not dissolve in water)
D) ಇದು ತಕ್ಷಣ ಜ್ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (It causes acute viral fever)

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2.5 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ ಕಣಗಳು ಮೂಗಿನ ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ರಕ್ತನಾಳ ಸೇರಿ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆ ತರುತ್ತವೆ. / Due to their fine size (<=2.5 microns), PM2.5 bypasses nasal hairs, penetrating deep into pulmonary alveoli and entering systemic circulation.