ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್: ₹350 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಮೊರೆ | National Rural Livelihoods Mission Fund Demand

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಂಚೂಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (DAY-NRLM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅನುದಾನ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕವು ₹350 ಕೋಟಿ ತುರ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನುದಾನ ಕೋರಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೊತೆಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ (₹181.6 ಕೋಟಿ), ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (₹101.6 ಕೋಟಿ), ತ್ರಿಪುರ (₹6.5 ಕೋಟಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣ ಖರ್ಚಾಗಿದ್ದು ಹೊಸ ನೆರವು ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳಿಗೆ (SHGs) ತಲಾ ₹10,000 ರಿಂದ ₹20,000 ಆರಂಭಿಕ ಆವರ್ತಕ ನಿಧಿ (Revolving Fund) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಯನ್ನು (Community Investment Fund) ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 2025-26 ಮತ್ತು 2026-27 ಸಾಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಿರುಬಂಡವಾಳ ಸಾಲ ವಿತರಣೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು 60:40 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10 ಅನುಪಾತ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸ್ವರ್ಣಜಯಂತಿ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಯೋಜನೆ (SGSY): 1999 ರ ಎಸ್‌ಜಿಎಸ್‌ವೈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮರುರಚಿಸಿ ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (NRLM) ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; ನಂತರ 2015 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ‘ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವು (World Bank Assistance): ಈ ಬೃಹತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP - Article 39 & 43): ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ.
• ಲಖ್‌ಪತಿ ದೀದಿ ಉಪಕ್ರಮ (Lakhpati Didi Initiative): ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ₹1 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯು ಡೇ-ಎನ್‌ಆರ್‌ಎಲ್‌ಎಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು: DAY-NRLM (ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್).
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Rural Development).
• ಆರಂಭದ ವರ್ಷ: 2011 (ಮರುನಾಮಕರಣ: 2015).
• ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋರಿರುವ ಅನುದಾನ: ₹350 ಕೋಟಿ.
• ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಅನುಪಾತ: 60:40 (ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯಾದ DAY-NRLM ನ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪವೇನು? / What does DAY-NRLM stand for?

A) Deendayal Antyodaya Yojana - National Rural Livelihoods Mission
B) Deendayal Awas Yojana - National Road Logistics Mission
C) Direct Action Yojana - National Rural Literacy Mission
D) Development Assistance Yojana - National Regional Livelihood Mission

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): DAY-NRLM ಎಂದರೆ Deendayal Antyodaya Yojana - National Rural Livelihoods Mission ಆಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ DAY-NRLM ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕೋರಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು? / How much emergency supplementary funding has Karnataka sought under DAY-NRLM?

A) ₹181.6 ಕೋಟಿ / ₹181.6 crore
B) ₹250 ಕೋಟಿ / ₹250 crore
C) ₹350 ಕೋಟಿ / ₹350 crore
D) ₹500 ಕೋಟಿ / ₹500 crore

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಆವರ್ತಕ ನಿಧಿಗಾಗಿ ₹350 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕೋರಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (NRLM) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the National Rural Livelihoods Mission originally launched?

A) 2005
B) 2008
C) 2011
D) 2014

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಜಿಎಸ್‌ವೈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಎಲ್‌ಎಂ ಆರಂಭಿಸಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: DAY-NRLM ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅನುದಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟು? / What is the standard fund sharing pattern between the Centre and general States under DAY-NRLM?

A) 50:50
B) 60:40
C) 75:25
D) 90:10

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ ಹಂಚಿಕೆ ಅನುಪಾತ 60:40 ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರ ವಾರ್ಷಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ಆದಾಯ ₹1 ಲಕ್ಷ ತಲುಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮ ಯಾವುದು? / Which targeted national initiative aims to ensure rural SHG women earn at least ₹1 lakh annually?

A) ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಮಿಷನ್ / Nari Shakti Mission
B) ಲಖ್‌ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆ / Lakhpati Didi Scheme
C) ಮಹಿಳಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ / Mahila Samriddhi Yojana
D) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃವಂದನಾ / PM Matru Vandana

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮೀಣ ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಜಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಲಖ್‌ಪತಿ ದೀದಿ’ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: DAY-NRLM ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಾಲ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಿದ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which multilateral financial institution provided substantial lending assistance for India’s NRLM implementation?

A) ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF)
B) ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ (World Bank)
C) ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ADB)
D) ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (NDB)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ (World Bank) ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of Karnataka’s State Rural Livelihoods Mission implementing DAY-NRLM?

A) ಸಂಜೀವಿನಿ (Sanjeevini - KSRLPS)
B) ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (Bhagyalakshmi)
C) ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ (Stree Shakti)
D) ಮಾತೃಪೂರ್ಣ (Matrupoorna)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಉತ್ತೇಜನ ಸೊಸೈಟಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಂಜೀವಿನಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಒಟ್ಟು 29 ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎಷ್ಟನೇ ಎಂಟ್ರಿಯಾಗಿದೆ? / Under the 11th Schedule of the Constitution, which functional domain directly covers rural poverty alleviation programmes?

A) ಎಂಟ್ರಿ 8 / Entry 8
B) ಎಂಟ್ರಿ 16 (ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ) / Entry 16 (Poverty Alleviation Programmes)
C) ಎಂಟ್ರಿ 25 / Entry 25
D) ಎಂಟ್ರಿ 28 / Entry 28

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 73ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಎಂಟ್ರಿ 16 ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಆವರ್ತಕ ನಿಧಿಯ (Revolving Fund) ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು? / What is the core objective of providing a Revolving Fund to rural SHGs?

A) ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡಿ ಮುಚ್ಚುವುದು / One-time subsidy for closure
B) ಆಂತರಿಕ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನೀಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುವುದು / Enhancing internal lending and corpus financial discipline
C) ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು / Financing political party activities
D) ವಾಹನ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವುದು / Purchasing luxury vehicles

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆವರ್ತಕ ನಿಧಿಯು ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪಿನ ಆಂತರಿಕ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲಿಂಕೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಪಸ್ ಆಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: DAY-NRLM ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / Which Union Ministry is the nodal executive authority for DAY-NRLM?

A) ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Women and Child Development
B) ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Rural Development
C) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Agriculture and Farmers Welfare
D) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Finance

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೋಡಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.