ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜಾರ್ಜ್ ಕುರಿಯನ್ | Dairy Farming Rural Economic Growth George Kurian

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಜಾರ್ಜ್ ಕುರಿಯನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. / Union Minister of State for Fisheries, Animal Husbandry and Dairying George Kurian addressed a milk producers cooperative convention in Belagavi highlighting dairying’s transformative rural role.
• ದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಕೃಷಿಯ ಜತೆಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ನಿರಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ವಿವರಿಸಿದರು. / The Minister stated that dairy farming acts as a sustainable financial bedrock providing continuous income alongside crop farming for small and marginal landholders.
• ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಕುಲ್ ಮಿಷನ್ (Rashtriya Gokul Mission) ಹಾಗೂ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಯ (AHIDF) ಮೂಲಕ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. / The Union Government extends concessional credit and subsidies through the Rashtriya Gokul Mission and Animal Husbandry Infrastructure Development Fund (AHIDF) to modernize bovine productivity.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳ (KMF - ನಂದಿನಿ) ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಲು ಸಹಕಾರ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಯಿತು. / The Karnataka Milk Federation (KMF - Nandini) was commended as the country’s second-largest dairy cooperative federating rural empowerment, particularly for women dairy farmers.
• ಹಾಲು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು ಹಾಗೂ ಶೀತಲೀಕರಣ ಘಟಕಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. / Synergies between central and state departments were underscored to enhance cold chain infrastructure and export capabilities of value-added milk products.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ದೇಶನ (DPSP Article 48): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 48 ರ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಹಸು, ಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಜಾನುವಾರುಗಳ ತಳಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. / Under Article 48 of the Directive Principles of State Policy, the State is directed to organize agriculture and animal husbandry on modern lines and safeguard milch livestock breeds.
• ಶ್ವೇತ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ (Operation Flood): 1970 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್’ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. / Initiated in 1970 under Dr. Verghese Kurien, ‘Operation Flood’ spearheaded India’s White Revolution, elevating the country to the world’s top milk producer.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (NDDB): 1965 ರಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ (ಗುಜರಾತ್) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ NDDB ದೇಶದ ಸಹಕಾರಿ ಡೈರಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. / Established in 1965 with headquarters at Anand, Gujarat, the NDDB is the statutory body guiding dairy cooperative development across India.
• ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ (7th Schedule): ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಎಂಟ್ರಿ 15 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಬರುತ್ತದೆ. / Preservation of livestock and prevention of animal diseases fall under Entry 15 of the State List in the Seventh Schedule.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ: ಜಾಗತಿಕ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 24%). / India ranks first globally in milk production, contributing approximately 24% of global output.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನ: ನವೆಂಬರ್ 26 (ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಜನ್ಮದಿನ). / National Milk Day is celebrated on November 26.
• ವಿಶ್ವ ಹಾಲು ದಿನ: ಜೂನ್ 1 (ಎಫ್‌ಎಒ ವತಿಯಿಂದ ಆಚರಣೆ). / World Milk Day is observed on June 1.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಡೈರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್: ನಂದಿನಿ (KMF - 1974 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ). / Nandini (Karnataka Milk Federation, founded in 1974).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ವೇತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ’ (Father of White Revolution) ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is reverently remembered as the ‘Father of the White Revolution’ in India?

A) ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ / M.S. Swaminathan
B) ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ / Dr. Verghese Kurien
C) ನಾರ್ಮನ್ ಬೋರ್ಲಾಗ್ / Norman Borlaug
D) ಡಾ. ಸಿ. ರಂಗರಾಜನ್ / Dr. C. Rangarajan

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಹಾಲಿನ ಕೊರತೆಯ ದೇಶದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಶ್ವೇತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. / Dr. Verghese Kurien led Operation Flood and the cooperative Anand pattern, earning him the title of the Father of the White Revolution.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution directs the State to organize agriculture and animal husbandry on modern scientific lines?

A) ಅನುಚ್ಛೇದ 40 / Article 40
B) ಅನುಚ್ಛೇದ 44 / Article 44
C) ಅನುಚ್ಛೇದ 48 / Article 48
D) ಅನುಚ್ಛೇದ 50 / Article 50

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) ಅನುಚ್ಛೇದ 48 ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. / Article 48 of the Directive Principles instructs the State to organize agriculture and animal husbandry and protect livestock breeds.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ (National Dairy Development Board - NDDB) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಭಾರತದ ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the National Dairy Development Board (NDDB) located?

A) ಕರ್ನಾಲ್, ಹರಿಯಾಣ / Karnal, Haryana
B) ಆನಂದ್, ಗುಜರಾತ್ / Anand, Gujarat
C) ಪುಣೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Pune, Maharashtra
D) ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ / Bengaluru, Karnataka

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು (NDDB) 1965 ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆನಂದ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / The National Dairy Development Board (NDDB) was established in 1965 with its statutory headquarters located in Anand, Gujarat.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನ’ವನ್ನು (National Milk Day) ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is National Milk Day celebrated annually across India?

A) ಜೂನ್ 1 / June 1
B) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16 / October 16
C) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26
D) ಡಿಸೆಂಬರ್ 23 / December 23

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಡಾ. ವರ್ಗೀಸ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ದಿನ ಜೂನ್ 1). / National Milk Day is commemorated on November 26 marking Dr. Verghese Kurien’s birth anniversary, while World Milk Day falls on June 1.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಪಶುಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ’ ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ? / Under which list of the Seventh Schedule of the Indian Constitution does ‘Preservation and protection of stock and disease prevention’ fall?

A) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ (Union List)
B) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (State List - Entry 15)
C) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ (Concurrent List)
D) ಉಳಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು (Residuary Powers)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಎಂಟ್ರಿ 15 ರ ಪ್ರಕಾರ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. / Animal husbandry and livestock preservation fall under Entry 15 of the State List in the Seventh Schedule.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಮಹಾಮಂಡಳ ನಿಯಮಿತ (KMF) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / In which year was the Karnataka Milk Federation (KMF) formally instituted?

A) 1965
B) 1974
C) 1984
D) 1991

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ 1974 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಡೈರಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (KDDC) ಆಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, 1984 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಮಹಾಮಂಡಳ (KMF) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. / Originating as the Karnataka Dairy Development Corporation in 1974 under a World Bank project, it was restructured as KMF in 1984.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the central scheme aimed at indigenous bovine breed development and productivity enhancement?

A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಕುಲ್ ಮಿಷನ್ (Rashtriya Gokul Mission)
B) ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ (Mission Amrit)
C) ಶ್ವೇತ ಮಿಷನ್ (Shweta Mission)
D) ಕಾಮಧೇನು ಅಭಿಯಾನ (Kamadhenu Abhiyaan)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದೇಶೀಯ ಗೋವಿನ ತಳಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2014 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಕುಲ್ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. / Launched in December 2014, the Rashtriya Gokul Mission focuses on genetic upgradation and conservation of indigenous bovine breeds.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ‘ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್’ (Operation Flood) ಯೋಜನೆಯು ಯಾವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು? / Operation Flood was architected replicating which pioneering Indian cooperative model?

A) ನಾಸಿಕ್ ಸಹಕಾರಿ ಮಾದರಿ / Nashik Model
B) ಅಮೂಲ್ ಆನಂದ್ ಸಹಕಾರಿ ಮಾದರಿ / Amul Anand Cooperative Pattern
C) ಮೈಸೂರು ರೇಷ್ಮೆ ಒಕ್ಕೂಟ / Mysore Silk Federation
D) ಪಂಜಾಬ್ ಗೋಧಿ ಒಕ್ಕೂಟ / Punjab Grain Model

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟದ (ಅಮೂಲ್ - ಆನಂದ್ ಮಾದರಿ) ಮೂರು ಹಂತದ ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. / Operation Flood replicated the three-tier Anand Pattern (village society, district union, state federation) across India.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (NDRI) ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / In which Indian city is the premier National Dairy Research Institute (NDRI) located?

A) ಆನಂದ್, ಗುಜರಾತ್ / Anand, Gujarat
B) ಕರ್ನಾಲ್, ಹರಿಯಾಣ / Karnal, Haryana
C) ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ / Dehradun, Uttarakhand
D) ನಾಗ್ಪುರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Nagpur, Maharashtra

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ (ICAR) ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (NDRI) ಹರಿಯಾಣದ ಕರ್ನಾಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ (ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ). / The National Dairy Research Institute (NDRI) is headquartered at Karnal, Haryana, with its southern campus in Bengaluru.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಜಾಗತಿಕ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು? / What is India’s approximate share in global milk production?

A) 10%
B) 15%
C) 24%
D) 35%

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 24-25% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. / India is the world’s foremost milk producer, accounting for roughly 24% of global milk output.