ವಿಶ್ವ ನದಿ ದಿನ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲುಷಿತ ನದಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ | World Rivers Day and River Conservation in Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾನುವಾರದಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ World Rivers Day ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. World Rivers Day is celebrated globally on the fourth Sunday of September to raise awareness about freshwater ecosystems.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವ ನದಿಗಳಾದ ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬರುವ ನಗರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕುರಿತು ಪರಿಸರ ವರದಿಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. Environmental reports highlighted pollution levels across Karnataka’s river basins including Cauvery, Krishna, and Tungabhadra.
• ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಗುರುತಿಸಿರುವ ಕಲುಷಿತ ನದಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (Polluted River Stretches) ಒಳಚರಂಡಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು (STP) ಸಮರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. Sewage Treatment Plants (STP) are prioritized along priority stretches identified by the Central Pollution Control Board (CPCB).
• ನದಿ ತೀರದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೂಳೆತ್ತುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಜಲತಜ್ಞರು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. Hydrologists emphasize maintaining minimum environmental flows (e-flows) and conserving riparian corridors.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ (NRCP) ಮತ್ತು ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ನದಿಗಳಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯೋಜನೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಬಲಗೊಂಡಿದೆ. Demands have risen for comprehensive rejuvenation programs for peninsular rivers on the lines of the National River Conservation Plan (NRCP).

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲು Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. The Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974 is the pioneering legislation that created regulatory pollution boards.
• ಸಂವಿಧಾನದ Article 48A ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. Article 48A under Directive Principles obligates the State to protect and improve the environment.
• ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ (Article 51A(g)). Under Fundamental Duties, Article 51A(g) mandates citizens to protect rivers, lakes, and wildlife.
• ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು (CPCB) ಜಲ ಕಾಯ್ದೆ 1974 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. CPCB functions as a statutory apex technical authority under the Ministry of Environment, Forest and Climate Change.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ವಿಶ್ವ ನದಿ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ Fourth Sunday of September.
• ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ ಅಂಗೀಕಾರ: 1974.
• ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: New Delhi.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (NRCD) ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: Ministry of Jal Shakti.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ‘ವಿಶ್ವ ನದಿ ದಿನ’ವನ್ನು (World Rivers Day) ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / When is World Rivers Day observed globally?

A) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು
B) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾನುವಾರ / Fourth Sunday of September
C) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಂದು
D) ಜೂನ್ 5 ರಂದು

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ Fourth Sunday of September ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ನದಿ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು? / In which year was the Water (Prevention and Control of Pollution) Act enacted in India?

A) 1972
B) 1974 / 1974
C) 1981
D) 1986

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು Water Act, 1974 ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು (CPCB) ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / Under which legislation was the Central Pollution Control Board (CPCB) constituted?

A) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986
B) ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 / Water Act, 1974
C) ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, 1981
D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2010

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): CPCB ಅನ್ನು 1974 ರ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 51A(g) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. / Protecting rivers and lakes is a Fundamental Duty under Article 51A(g).
2. ಆರ್ಟಿಕಲ್ 48A ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 48A directs the State to protect and improve the environment.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾದ Article 48A ಮತ್ತು Article 51A(g) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಾಗುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು? / At which sacred place do the Tunga and Bhadra rivers merge to form Tungabhadra?

A) ಕೂಡಲಸಂಗಮ / Kudalasangama
B) ಕೂಡ್ಲಿ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ) / Koodli (Shivamogga)
C) ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರ / T. Narasipura
D) ಭಗಮಂಡಲ / Bhagamandala

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸಮೀಪದ Koodli ನಲ್ಲಿ ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಸಂಗಮಗೊಂಡು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ:

ನದಿ (River)	ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ (Origin)
1. Cauvery	A. ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ)
2. Krishna	B. ತಲಕಾವೇರಿ (ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ)
3. Sharavathi	C. ಅಂಬುತೀರ್ಥ (ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ)

A) 1-B, 2-A, 3-C
B) 1-A, 2-B, 3-C
C) 1-C, 2-A, 3-B
D) 1-B, 2-C, 3-A

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲೂ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರದಲ್ಲೂ, ಶರಾವತಿ ಅಂಬುತೀರ್ಥದಲ್ಲೂ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ನದಿ ನೀರು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೈವಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಯಾವುದು? / Which critical biological parameter is used to gauge river water pollution?

A) Biochemical Oxygen Demand (BOD)
B) Total Dissolved Solids (TDS)
C) pH Value
D) Salinity Index

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಘಟಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು Biochemical Oxygen Demand (BOD) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ (River Interlinking Project) ಯಾವುದು? / Which is India’s first major river interlinking project?

A) ಕೃಷ್ಣಾ - ಗೋದಾವರಿ
B) ಕೇನ್ - ಬೆಟ್ವಾ / Ken-Betwa Link Project
C) ನರ್ಮದಾ - ತಪತಿ
D) ಕಾವೇರಿ - ವೈಗೈ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ನಡುವಿನ Ken-Betwa River Link Project ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (NRCP) ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / Which Union Ministry administers the National River Conservation Plan (NRCP)?

A) ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ
B) ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Jal Shakti
C) ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ
D) ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ Ministry of Jal Shakti ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ನದಿಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿಯು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. / Vrishabhavathi river flowing through Bengaluru is a tributary of Arkavathi.
2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NGT) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. / National Green Tribunal (NGT) adjudicates environmental pollution disputes.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವೃಷಭಾವತಿ ಅರ್ಕಾವತಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, NGT Act, 2010 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಹಸಿರು ಪೀಠವು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

---