ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ನಮೂನೆ-7 ವಿವಾದ: ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ | Form-7 Voter Deletion Controversy: Electoral Process & Polity

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲು ನಮೂನೆ-7 (Form-7) ರ ಪೂರ್ವ-ಮುದ್ರಿತ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿವೆ. / Controversies erupted in Karnataka over pre-printed Form-7 submissions allegedly attempting wrongful deletion of voters from electoral rolls.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಮೂನೆ-7 (Form 7) ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Under Election Commission guidelines, Form 7 is designated for application for objecting to inclusion or seeking deletion of a name in electoral rolls.
• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ನಮೂನೆ-6 (Form 6), ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ನಮೂನೆ-6ಎ (Form 6A) ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ನಮೂನೆ-8 (Form 8) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. / While Form 6 is for new voter registration, Form 6A caters to overseas electors, and Form 8 handles correction of entries/shifting.
• ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ (BLO) ಮೂಲಕ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಖುದ್ದು ಪರಿಶೀಲನೆ (Field Verification) ನಡೆಸದೆ ಯಾವುದೇ ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ವಿಧಿಸಿದೆ. / The ECI strictly mandates on-field physical verification by Booth Level Officers (BLOs) before effecting any deletion from the voter database.
• ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು 1960 ರ ಅನ್ವಯ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ದಂಡನೀಯ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. / Filing false objections under the Registration of Electors Rules, 1960 attracts penal provisions under law.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XV (Part XV) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 324 ರಿಂದ 329 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. / Elections and electoral roll supervision are governed under Part XV (Articles 324 to 329) of the Constitution.
• ವಿಧಿ 326 (Article 326) ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ (Universal Adult Suffrage) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿದೆ. / Article 326 guarantees Universal Adult Suffrage for all citizens aged 18 and above.
• 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 (61st Constitutional Amendment Act, 1988) ರ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿ). / The voting age was lowered from 21 to 18 years by the 61st Constitutional Amendment Act, 1988.
• ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (Representation of the People Act, 1950) ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960 ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. / Preparation and revision of rolls are mandated under the Representation of the People Act, 1950.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ-6 (Form 6). / New voter registration form: Form 6.
• ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು/ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ-7 (Form 7). / Objection/Deletion application form: Form 7.
• ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅರ್ಜಿ: ನಮೂನೆ-8 (Form 8). / Correction of entries and shifting: Form 8.
• ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಜನವರಿ 25, 1950 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ). / ECI established on: 25 January 1950 (National Voters’ Day).
• ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು: ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ / ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು (Constitutional/Statutory Right). / Right to vote: Constitutional/Statutory Right.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / As per Election Commission rules, which form is used for objecting to inclusion or seeking deletion of a name in the electoral roll?

A) ನಮೂನೆ-6 (Form 6)
B) ನಮೂನೆ-7 (Form 7)
C) ನಮೂನೆ-8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ-8ಎ (Form 8A)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಮೂನೆ-7 (Form 7) ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ನೋಂದಣಿಗೆ ನಮೂನೆ-6 ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ನಮೂನೆ-8 ಇರುತ್ತದೆ. / Form 7 is specifically prescribed for deletion of entries or objections in the electoral roll.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act lowered the voting age in India from 21 years to 18 years?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1976 / 42nd Amendment Act, 1976
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1978 / 44th Amendment Act, 1978
C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 / 73rd Amendment Act, 1992

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 ರ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. / The 61st Constitutional Amendment Act, 1988 amended Article 326 to reduce the voting age to 18.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ‘ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ’ಯನ್ನು (Universal Adult Suffrage) ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution provides for Universal Adult Suffrage for elections to the Lok Sabha and State Legislative Assemblies?

A) ವಿಧಿ 324 / Article 324
B) ವಿಧಿ 325 / Article 325
C) ವಿಧಿ 326 / Article 326
D) ವಿಧಿ 327 / Article 327

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ಯು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Article 326 provides that elections to the House of the People and Legislative Assemblies shall be based on adult suffrage.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. / The preparation and revision of electoral rolls are governed under the Representation of the People Act, 1950.
2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ (ಭಾಗ III) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. / In India, the Right to Vote is classified as a Fundamental Right under Part III of the Constitution.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which of the above statements is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ / ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು (Constitutional / Statutory Right) ಆಗಿದೆ. / Statement 1 is correct. Statement 2 is incorrect as the Right to Vote is a statutory/constitutional right, not a Part III Fundamental Right.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನು (National Voters’ Day) ಯಾವ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is ‘National Voters’ Day’ observed every year in India?

A) ಜನವರಿ 26 / January 26
B) ಜನವರಿ 25 / January 25
C) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26
D) ಆಗಸ್ಟ್ 15 / August 15

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು 1950 ರ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ಅನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (2011 ರಿಂದ ಆರಂಭ). / January 25 is celebrated as National Voters’ Day commemorating the foundation of ECI on 25 Jan 1950.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution vests the superintendence, direction, and control of elections in the Election Commission?

A) ವಿಧಿ 324 / Article 324
B) ವಿಧಿ 312 / Article 312
C) ವಿಧಿ 280 / Article 280
D) ವಿಧಿ 356 / Article 356

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 324 (Article 324) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ-ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕಿದೆ. / Article 324 empowers the Election Commission of India with superintendence, direction, and control of elections.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ (ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ) / Match the following Election Commission Forms with their respective purposes:

A) 1-ii, 2-iv, 3-i, 4-iii
B) 1-i, 2-ii, 3-iii, 4-iv
C) 1-iv, 2-iii, 3-ii, 4-i
D) 1-ii, 2-i, 3-iv, 4-iii

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನಮೂನೆ-6 ಹೊಸ ನೋಂದಣಿಗೆ (ii), ನಮೂನೆ-6ಎ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ (iv), ನಮೂನೆ-7 ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (i), ನಮೂನೆ-8 ತಿದ್ದುಪಡಿ/ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ (iii). ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ 1-ii, 2-iv, 3-i, 4-iii. / Form 6 is for new voters, 6A for overseas voters, 7 for deletions, and 8 for corrections/shifting.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Constitution provides that no person shall be ineligible for inclusion in electoral rolls on grounds of religion, race, caste, or sex?

A) ವಿಧಿ 324 / Article 324
B) ವಿಧಿ 325 / Article 325
C) ವಿಧಿ 327 / Article 327
D) ವಿಧಿ 328 / Article 328

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 325 (Article 325) ರ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕನನ್ನು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. / Article 325 prohibits discrimination in electoral roll preparation on grounds of religion, race, caste, or sex.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮತಗಟ್ಟೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the official designated to conduct door-to-door physical verification of voters at the polling station level called?

A) ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ (RO) / Returning Officer
B) ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (BLO) / Booth Level Officer
C) ಚುನಾವಣಾ ವೀಕ್ಷಕ (Observer) / Election Observer
D) ಪ್ರಿಸೈಡಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ (Presiding Officer) / Presiding Officer

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (Booth Level Officer - BLO) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. / Booth Level Officers (BLOs) are local grassroots officials tasked with ground verification of electors.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಎಂತಹ ಸದಸ್ಯತ್ವ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ? / What is the present composition of the Election Commission of India (ECI)?

A) ಏಕ-ಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗ / Single-member body
B) ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (ಮೂರು ಸದಸ್ಯರು) / Chief Election Commissioner and two Election Commissioners (Three-member body)
C) ಐದು ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿ / Five-member body
D) ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು / Chief Justice and two commissioners

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1993 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (CEC) ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು (EC) ಒಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಸದಸ್ಯರ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವಾಗಿದೆ. / The Election Commission operates as a multi-member body consisting of the CEC and two Election Commissioners.