ಇರಾನ್ ಅಣುಸ್ಥಾವರ ರಹಸ್ಯ ಸುಳಿವು: ಅಮೆರಿಕ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್‌ನಿಂದ ₹188 ಕೋಟಿ ಬೃಹತ್ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಣೆ | US CENTCOM Announces $20M Reward on Iran Nuclear Intel

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಇರಾನ್‌ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ರಹಸ್ಯ ಅಣುಸ್ಥಾವರಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಸಾಗಾಟದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ (US CENTCOM) ಬರೋಬ್ಬರಿ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ₹188.09 ಕೋಟಿ) ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
• ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ‘ಎಕ್ಸ್’ (ಟ್ವಿಟರ್) ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಜಾಗತಿಕ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
• ಮಾಹಿತಿದಾರರ ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು (Uranium Enrichment) ಶೇ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಇರಾನ್ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ (JCPOA) ಅಮೆರಿಕ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಶೀತಲ ಸಮರ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA): 1957 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ‘ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು’ ಧ್ಯೇಯದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ತಡೆ ಒಪ್ಪಂದ (NPT - 1968): ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, 1970 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು (ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ).
• ಜೆಸಿಪಿಒಎ (JCPOA - Joint Comprehensive Plan of Action): 2015 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು P5+1 ದೇಶಗಳ (ಅಮೆರಿಕ, ಯುಕೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ + ಜರ್ಮನಿ) ನಡುವೆ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.
• ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ (CENTCOM): ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಕಮಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ (ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಟ್ಯಾಂಪಾ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಘೋಷಿತ ಬಹುಮಾನ ಮೊತ್ತ: 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಅಂದಾಜು ₹188 ಕೋಟಿ).
• ಘೋಷಿಸಿದ ಕಮಾಂಡ್: ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ (US CENTCOM).
• IAEA ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ವಿಯೆನ್ನಾ (ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ).
• ಇರಾನ್ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆದ ವರ್ಷ: 2015 (JCPOA).
• ಯುರೇನಿಯಂ ಐಸೋಟೋಪ್: U-235 (ವಿದಳನಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಐಸೋಟೋಪ್).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇರಾನ್‌ನ ರಹಸ್ಯ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸುಳಿವು ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹188 ಕೋಟಿ (20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್) ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡ್ ಯಾವುದು? / Which military command announced a $20 million bounty for intelligence on Iran’s nuclear program?

A) ಯುಎಸ್ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಮಾಂಡ್ (INDOPACOM)
B) ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ (CENTCOM)
C) ನ್ಯಾಟೋ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡ್
D) ಯುಎಸ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಾಂಡ್ (EUCOM)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಯುಎಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ (US CENTCOM) ಇರಾನ್ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ’ಯ (IAEA) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the International Atomic Energy Agency (IAEA) located?

A) ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್
B) ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ
C) ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
D) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಯುಎಸ್ಎ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): IAEA ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: 2015 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ (P5+1) ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರೇನು? / What is the official name of the 2015 Iran nuclear deal signed with P5+1 nations?

A) ಸಾಲ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದ (SALT)
B) ಜಂಟಿ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (JCPOA)
C) ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದ (START)
D) ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದ (Abraham Accords)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇರಾನ್ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದಳನಗೊಳ್ಳುವ (Fissile Material) ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ ಐಸೋಟೋಪ್ ಯಾವುದು? / Which isotope of uranium is fissile and primarily enriched for nuclear weapons and reactors?

A) ಯುರೇನಿಯಂ-238 (U-238)
B) ಯುರೇನಿಯಂ-235 (U-235)
C) ಯುರೇನಿಯಂ-234 (U-234)
D) ಯುರೇನಿಯಂ-239 (U-239)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಶಕ್ತಿಯುತ ಪರಮಾಣು ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಯುರೇನಿಯಂ ಐಸೋಟೋಪ್ U-235 ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಇರಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿ ಯಾವುದು? / What is the capital and official currency of Iran?

A) ಬಾಗ್ದಾದ್ ಮತ್ತು ದಿನಾರ್
B) ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ರಿಯಾಲ್ (ತೋಮನ್)
C) ರಿಯಾದ್ ಮತ್ತು ರಿಯಾಲ್
D) ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇರಾನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿ ಇರಾನಿಯನ್ ರಿಯಾಲ್ (ತೋಮನ್ ಎಂದೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ತಡೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (NPT - 1968) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ದೇಶವು ಇದುವರೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ? / Which of the following nations has NOT signed the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)?

A) ಭಾರತ / India
B) ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್
C) ರಷ್ಯಾ
D) ಫ್ರಾನ್ಸ್

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶಗಳು NPT ಒಪ್ಪಂದದ ತಾರತಮ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಅತಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯಾದ ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ (Strait of Hormuz) ಯಾವ ಎರಡು ಜಲರಾಶಿಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ? / The strategic Strait of Hormuz connects which two major bodies of water?

A) ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ
B) ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿ
C) ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ
D) ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು (ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ) ಬೆಸೆಯುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು (IAEA) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the International Atomic Energy Agency (IAEA) established?

A) 1945
B) 1957
C) 1968
D) 1974

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಅವರ ‘Atoms for Peace’ ಭಾಷಣದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ 1957 ರಲ್ಲಿ IAEA ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಇರಾನ್ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ನಟಾಂಜ್ (Natanz) ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಘಟಕ 2. ಫೋರ್ಡೋ (Fordow) ಭೂಗತ ಇಂಧನ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಘಟಕ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ? / Consider the facilities: 1. Natanz Enrichment Facility 2. Fordow Underground Complex. Which of these are located in Iran?

A) 1 ಮಾತ್ರ
B) 2 ಮಾತ್ರ
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನಟಾಂಜ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಡೋ ಎರಡೂ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಅಣು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Who is regarded as the ‘Father of the Indian Nuclear Programme’?

A) ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ / Dr. Vikram Sarabhai
B) ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬಾಬಾ / Dr. Homi J. Bhabha
C) ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ / Dr. A.P.J. Abdul Kalam
D) ಡಾ. ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ / Dr. Raja Ramanna

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬಾಬಾ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.