ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಿಹಾರ ವಿವಾದ: ಡಾ. ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ್ | Union State Financial Relations Drought Relief Karnataka

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ 226 ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ 57.93 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹24,481.88 ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿಯಿಂದ (NDRF) ₹22,400.58 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿವರವಾದ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.
• ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂದೆ ಕೈಚಾಚಿ ನಿಲ್ಲುವ ಜೀತದಾಳುಗಳಲ್ಲ; ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಜನತೆ ಪಾವತಿಸಿದ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಕೇಳುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿವಿಧ ತೆರಿಗೆಗಳು, ಸೆಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕವು ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ 13 ಪೈಸೆ ಮಾತ್ರ ತೆರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ನಿಧಿ (SDRF) ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಶೇ 75 ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶೇ 25 ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 280 (ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ): ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿವ್ವಳ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚಿಕೆ (Tax Devolution) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಸಹಾಯಾನುದಾನಗಳ (Grants-in-aid) ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಪ್ರತಿ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 275: ಸಂಸತ್ತು ರೂಪಿಸಿದ ಕಾನೂನಿನ ಅನ್ವಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ (Consolidated Fund of India) ನೀಡಲಾಗುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಹಾಯಾನುದಾನಗಳು.
• ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 (Disaster Management Act): ಸೆಕ್ಷನ್ 46 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ನಿಧಿ (NDRF) ಹಾಗೂ ಸೆಕ್ಷನ್ 48 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ನಿಧಿ (SDRF) ಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಸೆಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್ (ವಿಧಿ 270 ಮತ್ತು 271): ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಿಸುವ ಸೆಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳು ವಿಭಾಜ್ಯ ನಿಧಿಯ (Divisible Pool) ಭಾಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪವಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳು: 226 ತಾಲೂಕುಗಳು.
• ಕೋರಿದ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತ: ₹22,400.58 ಕೋಟಿ.
• SDRF ನಿಧಿ ಹಂಚಿಕೆ ಸೂತ್ರ: ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 75:25 (ಕೇಂದ್ರ:ರಾಜ್ಯ), ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10.
• 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಡಾ. ಅರವಿಂದ್ ಪನಗರಿಯಾ.
• NDMA ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ತೆರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ? / Under which Article of the Constitution of India does the President constitute the Finance Commission for tax devolution?

A) ವಿಧಿ 265 / Article 265
B) ವಿಧಿ 275 / Article 275
C) ವಿಧಿ 280 / Article 280
D) ವಿಧಿ 300 / Article 300

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 280 ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಒಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ವರು ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ನಿಧಿಗೆ (SDRF) ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹಣಕಾಸು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟು? / What is the funding ratio between Centre and General Category States for SDRF under the Disaster Management Act 2005?

A) 50:50
B) 60:40
C) 75:25
D) 90:10

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ SDRF ನಿಧಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಶೇಕಡಾ 75 ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟು ಅನುದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ (16th Finance Commission) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಯಾರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ? / Who has been appointed as the Chairman of the 16th Finance Commission of India?

A) ಎನ್.ಕೆ. ಸಿಂಗ್ / N.K. Singh
B) ಡಾ. ವೈ.ವಿ. ರೆಡ್ಡಿ / Dr. Y.V. Reddy
C) ಡಾ. ಅರವಿಂದ್ ಪನಗರಿಯಾ / Dr. Arvind Panagariya
D) ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ / Raghuram Rajan

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಅರವಿಂದ್ ಪನಗರಿಯಾ ಅವರನ್ನು 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಹಾಯಾನುದಾನ (Grants-in-aid) ನೀಡಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution empowers Parliament to provide statutory grants-in-aid to States out of the Consolidated Fund of India?

A) ವಿಧಿ 268 / Article 268
B) ವಿಧಿ 275 / Article 275
C) ವಿಧಿ 282 / Article 282
D) ವಿಧಿ 293 / Article 293

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 275 ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನುದಾನ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (Disaster Management Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಯಿತು? / In which year was the Disaster Management Act enacted by the Parliament of India?

A) 2002
B) 2005
C) 2008
D) 2010

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2004 ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿ ದುರಂತದ ನಂತರ ಸಮಗ್ರ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NDMA) ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. 2. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಿಸುವ ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸೆಸ್ ಹಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. / Consider statements: 1. The Prime Minister of India acts as the ex-officio Chairperson of the National Disaster Management Authority (NDMA). 2. Surcharges and cesses levied by the Centre are constitutionally mandated to be shared directly with States. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಿ 271 ರ ಅನ್ವಯ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಸೆಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ವಿಭಾಜ್ಯ ನಿಧಿಯ (Divisible Pool) ಹೊರಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ನಿಧಿಯನ್ನು (NDRF) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which public fund account of the Government of India is the National Disaster Response Fund (NDRF) placed?

A) ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ / Consolidated Fund of India
B) ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ / Public Account of India
C) ಭಾರತದ ತುರ್ತು ನಿಧಿ / Contingency Fund of India
D) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ / PM Relief Fund

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ (Public Account of India) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುವ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾಗಿ 1983 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯೋಗ ಯಾವುದು? / Which landmark commission was appointed in 1983 to review the working of Centre-State relations in India?

A) ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ / Sarkaria Commission
B) ಎಂ.ಎಂ. ಪೂಂಛಿ ಆಯೋಗ / M.M. Punchhi Commission
C) ರಾಜಮನ್ನಾರ್ ಸಮಿತಿ / Rajamannar Committee
D) ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ / Balwant Rai Mehta Committee

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆರ್.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ 1983 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು (15th FC) ಒಟ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ತೆರಿಗೆಗಳ ವಿಭಾಜ್ಯ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು? / What percentage share of the central divisible pool of taxes was recommended for States by the 15th Finance Commission?

A) 32%
B) 41%
C) 42%
D) 50%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಶೇ 42 ರಿಂದ ಶೇ 41 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (SDMA) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who serves as the Chairperson of the State Disaster Management Authority (SDMA)?

A) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor
B) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ / Chief Minister
C) ಕಂದಾಯ ಸಚಿವರು / Revenue Minister
D) ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ / Chief Secretary

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಪ್ರಕಾರ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (SDMA) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.