ಹಂಪಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೊ ತಜ್ಞರ ತಂಡ ಭೇಟಿ: ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ ಪರಿಶೀಲನೆ | UNESCO Expert Team Visits World Heritage Site Hampi

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಪರಂಪರೆ ತಾಣ ಹಂಪಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೊ (UNESCO) ತಜ್ಞರ ನಿಯೋಗ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆ.
• ಕೀನ್ಯಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಅಬುಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಇಚಿಡಾ ಶಿಮೋಡಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಹಂಪಿಯ ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
• ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಮಂಟಪ (Musical Pillars) ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ರಥ (Stone Chariot) ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• ಹಂಪಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಮತ್ತು ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (HWHAMA) ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಯುನೆಸ್ಕೊ ಮಾನ್ಯತೆ: ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು 1986 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವೆಂದು (UNESCO World Heritage Site) ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ: ಇದನ್ನು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ದೊರೆ ಎರಡನೇ ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಥದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ₹50 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಹೊಸ ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
• 1999ರಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯನ್ನು ‘ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ’ಗೆ (List of World Heritage in Danger) ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ತಜ್ಞರ ತಂಡದ ನಾಯಕರು: ಜಾರ್ಜ್ ಅಬುಂಗ್ (ಕೀನ್ಯಾ), ಇಚಿಡಾ ಶಿಮೋಡಾ (ಜಪಾನ್)
• ಸ್ಥಳ: ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ, ಹಂಪಿ (ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ)
• ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ವರ್ಷ: 1986
• ₹50 ನೋಟಿನ ಮೇಲಿರುವ ಚಿತ್ರ: ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ
• ಯುನೆಸ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಹಂಪಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Group of Monuments at Hampi declared a UNESCO World Heritage Site?

A) 1983
B) 1986
C) 1992
D) 2004

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು 1986ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಯಾವ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ರಥದ ಚಿತ್ರವಿದೆ? / On the reverse of which currency note has the RBI depicted Hampi Stone Chariot?

A) ₹10 ನೋಟು / ₹10 note
B) ₹20 ನೋಟು / ₹20 note
C) ₹50 ನೋಟು / ₹50 note
D) ₹100 ನೋಟು / ₹100 note

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ₹50 ರ ಹೊಸ ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥದ ಮುದ್ರಣವಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What are the pillars emitting musical notes at Vijaya Vittala temple in Hampi called?

A) ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳು (ಸಾರೆಗಮ ಕಂಬಗಳು) / Musical Pillars
B) ಗರುಡ ಕಂಬಗಳು / Garuda Pillars
C) ದೀಪದ ಕಂಬಗಳು / Deepa Pillars
D) ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭಗಳು / Ashoka Pillars

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಜಯ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿರುವ 56 ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳು (ಸಾರೆಗಮ ಕಂಬಗಳು) ಬಡಿದಾಗ ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳ ನಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಯುನೆಸ್ಕೊ ತಂಡದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ತಜ್ಞರು ಯಾರು? / Who led the UNESCO expert team that inspected monument conservation at Hampi in October 2026?

A) ಜಾರ್ಜ್ ಅಬುಂಗ್ ಮತ್ತು ಇಚಿಡಾ ಶಿಮೋಡಾ / George Abungu and Ichita Shimoda
B) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ / Alexander Cunningham
C) ಜಾನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ / John Marshall
D) ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ / Mortimer Wheeler

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೀನ್ಯಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಅಬುಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಇಚಿಡಾ ಶಿಮೋಡಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೆಸ್ಕೊ ತಜ್ಞರ ನಿಯೋಗವು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಯುನೆಸ್ಕೊ (UNESCO) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the global headquarters of UNESCO located?

A) ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ / Geneva, Switzerland
B) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಯುಎಸ್ಎ / New York, USA
C) ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ / Paris, France
D) ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ / Vienna, Austria

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ (UNESCO) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಹಂಪಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 2. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1336 ರಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರಾಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. / Consider the statements: 1. Hampi was the capital of the Vijayanagara Empire. 2. Vijayanagara Empire was founded in 1336 by Harihara and Bukka. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರಾದ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರು ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ 1336 ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಹಂಪಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which special statutory authority is established by Karnataka for the protection of Hampi monuments?

A) BDA
B) HWHAMA
C) KUWSSB
D) KUIDFC

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (Hampi World Heritage Area Management Authority - HWHAMA) ಸ್ಮಾರಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರು/ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ? / To which deity is the famous Virupaksha Temple in Hampi dedicated?

A) ಶಿವ / Lord Shiva
B) ವಿಷ್ಣು / Lord Vishnu
C) ಬ್ರಹ್ಮ / Lord Brahma
D) ಸೂರ್ಯ / Lord Surya

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ಪಂಪಾಪತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಪೂಜಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನ (ರಕ್ಕಸ ತಂಗಡಿ ಕದನ) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು? / In which year was the historic Battle of Talikota (Rakkasa Tangadi) fought?

A) 1526
B) 1556
C) 1565
D) 1576

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1565ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಹಂಪಿಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: 2023ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ 42ನೇ ತಾಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು? / Which temple ensemble of Karnataka was inscribed as the 42nd UNESCO World Heritage site in 2023?

A) ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಸ್ಮಾರಕಗಳು / Pattadakal Monuments
B) ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು (ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು, ಸೋಮನಾಥಪುರ) / Sacred Ensembles of the Hoysalas
C) ಐಹೊಳೆ ದೇವಾಲಯಗಳು / Aihole Temples
D) ಬನವಾಸಿ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ / Banavasi Madhukeshwara Temple

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.