ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತರಾಟೆ | Supreme Court Scrutinizes Lifesaving Drug Prices and NPPA

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರಿ ಲಾಭಾಂಶ (Profit Margin) ಹಾಗೂ ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯ (MRP) ಅಂತರದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
• ವಿತರಕರಿಂದ 11,000 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರೋಧಕ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಂದ 1.30 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮನಾಥ್ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತು.
• ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸುಲಿಯುವ ಬದಲು ಅನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಖಾರವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
• ದೇಶದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NPPA) ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರ ಹಾಜರಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಐಶ್ವರ್ಯ ಭಾಟಿಯಾ ಅವರ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ, ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದಲ್ಲಿ ತೂಗಬಾರದು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಚಾಟಿ ಬೀಸಿತು.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NPPA): 1997 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು (DPCO ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶ (DPCO, 2013): ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1955 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ (NLEM): ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ರೂಪಿಸುವ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಬೆಲೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿ (Right to Health): ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿವಿಧ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಸದಸ್ಯರು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿಕ್ರಮನಾಥ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂದೀಪ್ ಮೆಹ್ತಾ.
• ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NPPA).
• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1997 (ಕೇಂದ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯ).
• ಆದೇಶ: ಡ್ರಗ್ಸ್ ಪ್ರೈಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆರ್ಡರ್ (DPCO), 2013.
• ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆ: ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 (Essential Commodities Act, 1955).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು (MRP) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which authority regulates the prices of controlled bulk drugs and formulations in India?

A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NPPA) / National Pharmaceutical Pricing Authority (NPPA)
B) ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ (NMC) / National Medical Commission
C) ಸಿಡಿಎಸ್‌ಸಿಒ (CDSCO) / CDSCO
D) ಐಸಿಎಂಆರ್ (ICMR) / ICMR

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು 1997 ರಲ್ಲಿ National Pharmaceutical Pricing Authority (NPPA) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (NPPA) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ? / Under which Union Ministry does the National Pharmaceutical Pricing Authority (NPPA) function?

A) ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Health and Family Welfare
B) ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Chemicals and Fertilizers
C) ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Consumer Affairs
D) ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Commerce and Industry

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NPPA ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ (Ministry of Chemicals and Fertilizers) ಔಷಧೀಯ ಇಲಾಖೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶವನ್ನು (DPCO) ಯಾವ ಮೂಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ? / Under which parent Act does the Government promulgate the Drugs (Prices Control) Order (DPCO)?

A) ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 / Essential Commodities Act, 1955
B) ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಕಾಯ್ದೆ, 1940 / Drugs and Cosmetics Act, 1940
C) ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 / Medical Council Act, 1956
D) ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 / Consumer Protection Act, 2019

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 (Essential Commodities Act, 1955) ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು DPCO ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಎನ್‌ಎಲ್‌ಇಎಂ (NLEM) ನ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವೇನು? / What does the acronym NLEM stand for in Indian healthcare governance?

A) National List of Essential Medicines
B) National Law of Electronic Medicals
C) National Ledger of Emergency Medicines
D) Nominal List of Essential Minerals

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): NLEM ಎಂದರೆ National List of Essential Medicines (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ). ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಗಳಿಗೆ NPPA ಬೆಲೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು (Right to Health) ಜೀವಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ? / Under which Article has the Supreme Court interpreted the Right to Health as an intrinsic part of the Right to Life?

A) ವಿಧಿ 14 / Article 14
B) ವಿಧಿ 19 / Article 19
C) ವಿಧಿ 21 / Article 21
D) ವಿಧಿ 32 / Article 32

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕೂ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (NLEM) ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಎನ್‌ಎಲ್‌ಇಎಂ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯನ್ನು NPPA ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. The National List of Essential Medicines (NLEM) is formulated by the Ministry of Health and Family Welfare. 2. The ceiling prices of scheduled medicines in NLEM are fixed by NPPA. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು NLEM ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ NPPA ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶ (DPCO) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the currently enforced Drugs (Prices Control) Order notified?

A) 1995
B) 2013
C) 2019
D) 2021

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶವನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು (DPCO, 2013).

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ‘ಜನ್ ಔಷಧಿ ಯೋಜನೆ’ (PMBJP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which agency implements the Pradhan Mantri Bhartiya Janaushadhi Pariyojana (PMBJP)?

A) ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ & ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಿವೈಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (PMBI) / PMBI
B) ಏಮ್ಸ್ (AIIMS)
C) ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿ / Indian Red Cross Society
D) ನೀತಿ ಆಯೋಗ / NITI Aayog

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಔಷಧೀಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ Pharmaceuticals & Medical Devices Bureau of India (PMBI) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಪರಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟವಿಲ್ಲದ ಔಷಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which apex authority is responsible for approval of new drugs and clinical trials in India?

A) ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (CDSCO) / CDSCO
B) ನೀತಿ ಆಯೋಗ / NITI Aayog
C) ಐಆರ್‌ಡಿಎಐ (IRDAI) / IRDAI
D) ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ (NHRC) / NHRC

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): CDSCO (Central Drugs Standard Control Organisation) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗುವ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿ ಯಾರು? / Who is the second-highest law officer of the Government of India after the Attorney General?

A) ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ / Advocate General
B) ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ / Solicitor General of India
C) ಸಿಎಜಿ / Comptroller and Auditor General
D) ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ / Law Secretary

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ನಂತರ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (Solicitor General of India) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.