ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ | Special Intensive Revision and ECI Constitutional Powers

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision - SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೃತ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ / Massive protests erupted challenging the Election Commission’s Special Intensive Revision (SIR) following the deletion of nearly 2 crore deceased and duplicate entries nationwide.
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ (CEC) ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಲೋಕಸಭೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ / Petitions were filed before the Supreme Court seeking judicial directives on electoral roll verification protocols.
• ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಮೂನೆ-6 (Form 6) ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಮೂನೆ-7 (Form 7) ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ / The political confrontation centers around the procedural invocation of Form 6 (Inclusion) and Form 7 (Objection/Deletion) under registration rules.
• ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6.58 ಲಕ್ಷ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟರು (BLA) ಹಾಗೂ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (BLO) ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ / The process utilizes extensive field-level networks comprising approximately 6.58 lakh Booth Level Agents (BLAs) and Booth Level Officers (BLOs).
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನೂತನ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು) ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮೇಲೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಗರಿಗೆದರಿದೆ / The controversy has brought renewed legal scrutiny upon the selection mechanism governed by the Chief Election Commissioner and other ECs Act, 2023.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XV (ಅನುಚ್ಛೇದ 324 ರಿಂದ 329) ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ / Part XV (Articles 324 to 329) of the Constitution governs the superintendence, direction, and control of elections and voter rolls under the Election Commission of India (ECI).
• ಅನುಚ್ಛೇದ 324(5): ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ (ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಮಹಾಭಿಯೋಗ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ / Under Article 324(5), the Chief Election Commissioner cannot be removed from office except in like manner and on like grounds as a Judge of the Supreme Court.
• ಅನುಚ್ಛೇದ 326: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು (Universal Adult Suffrage) ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ (1988 ರ 61 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು) / Article 326 guarantees universal adult suffrage, with the qualifying age lowered from 21 to 18 by the 61st Constitutional Amendment Act, 1988.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA 1950): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು 1960 ರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ / The Representation of the People Act, 1950 and Registration of Electors Rules, 1960 provide statutory mechanisms for electoral rolls.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಜನವರಿ 25, 1950 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ - National Voters Day)
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು: ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ (Chief Election Commissioner: Gyanesh Kumar)
• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಮೂನೆ: ಫಾರಂ-6 (Form 6)
• ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನಮೂನೆ: ಫಾರಂ-7 (Form 7)
• ಮತದಾನ ವಯಸ್ಸು 21 ರಿಂದ 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿ: 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1988)

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸ ಮತದಾರರಾಗಿ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಳಸುವ ಅಧಿಕೃತ ನಮೂನೆ (Form) ಯಾವುದು? / Which statutory form is prescribed for the inclusion of a new voter in the Indian electoral roll?

A) ನಮೂನೆ 6 (Form 6)
B) ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 8ಎ (Form 8A)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ನಮೂನೆ 6 (Form 6) ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಮೂನೆ 7 ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Form 6 is used for fresh electoral enrolment.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಯಾವ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು? / Which form is prescribed for raising an objection or deletion of an existing name in the electoral rolls?

A) ನಮೂನೆ 6ಎ (Form 6A)
B) ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 9 (Form 9)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಅನರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ನಮೂನೆ 7 (Form 7) ಅನ್ನು ಆಯೋಗವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. Form 7 is filed for seeking deletion or raising objections.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಅನುಚ್ಛೇದವು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು (CEC) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಂತೆಯೇ ಕೇವಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಮೂಲಕವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Constitutional Article provides that the CEC can only be removed in like manner as a Supreme Court Judge?

A) ಅನುಚ್ಛೇದ 324(2)
B) ಅನುಚ್ಛೇದ 324(5)
C) ಅನುಚ್ಛೇದ 325
D) ಅನುಚ್ಛೇದ 326

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 324(5) ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಿದ್ದು, ದುರ್ನಡತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. Article 324(5) protects the CEC from arbitrary executive removal.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which landmark Constitutional Amendment reduced the voting age in India from 21 to 18 years?

A) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1978 / 44th Amendment Act, 1978
B) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
C) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 / 73rd Amendment Act, 1992
D) 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 / 86th Amendment Act, 2002

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1988 ರ 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿ) ಸಂವಿಧಾನದ 326 ನೇ ವಿಧಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. The 61st Amendment Act, 1988 reduced the voting age to 18.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಮೂಲತಃ ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / On which date was the Election Commission of India (ECI) established?

A) 1947 ಆಗಸ್ಟ್ 15 / 15 August 1947
B) 1950 ಜನವರಿ 25 / 25 January 1950
C) 1950 ಜನವರಿ 26 / 26 January 1950
D) 1952 ಮೇ 13 / 13 May 1952

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1950 ರ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Established on 25 January 1950, celebrated as National Voters’ Day.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವನ್ನಾಗಿ (Multi-member Commission) ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ? / In which year was the Election Commission of India first converted into a multi-member body?

A) 1980
B) 1989
C) 1993
D) 1999

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಇಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ನಂತರ 1993 ರಿಂದ ಇದು ಕಾಯಂ ಆಗಿ 3 ಸದಸ್ಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. First converted into a multi-member commission in October 1989.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಸಮಾನ ವೇತನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. 2. ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾದಾಗ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ವೀಟೋ (Veto) ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. The CEC and Election Commissioners enjoy equal powers and emoluments. 2. The CEC possesses veto power in case of a difference of opinion. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಇಸಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ (ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ). ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದಾಗ ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಿಇಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪು). Statement 1 is correct; matters are decided by majority without any veto power for the CEC.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ (First CEC) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಯಾರು? / Who served as the first Chief Election Commissioner of independent India?

A) ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ / Sukumar Sen
B) ಕೆ.ವಿ.ಕೆ. ಸುಂದರಂ / K.V.K. Sundaram
C) ಟಿ.ಎನ್. ಶೇಷನ್ / T.N. Seshan
D) ಎಸ್.ಪಿ. ಸೇನ್ ವರ್ಮಾ / S.P. Sen Verma

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ (Sukumar Sen) ಅವರು 1950 ರಿಂದ 1958 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. Sukumar Sen was the first Chief Election Commissioner.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯ ವಿಳಾಸ ಅಥವಾ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಾಗಿ (Correction of Entries) ಬಳಸಲಾಗುವ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which form is utilized for correction of entries in the existing electoral rolls?

A) ನಮೂನೆ 6
B) ನಮೂನೆ 7
C) ನಮೂನೆ 8
D) ನಮೂನೆ 6ಬಿ

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕಲಚೇತನರ ಗುರುತು ನಮೂದಿಗೆ ನಮೂನೆ 8 (Form 8) ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Form 8 is meant for correction of entries and shifting.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು) ಕಾಯ್ದೆ 2023 ರ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ (Selection Committee) ಕೆಳಗಿನ ಯಾರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ? / Under the CEC and other ECs Act 2023, who among the following is NOT a member of the Selection Committee?

A) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
B) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) / Chief Justice of India
C) ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ / Leader of Opposition in Lok Sabha
D) ಪ್ರಧಾನಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವ / Union Cabinet Minister nominated by PM

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2023 ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಲೋಕಸಭೆ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು (CJI) ಈ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ. The Chief Justice of India is not part of the selection panel under the 2023 Act.