ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು | Special Integrated Revision (SIR) of Electoral Rolls and Voting Rights

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (SIR) ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (PRC) ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ ದೃಢೀಕರಣ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ನಾಗರಿಕರು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ / During the Special Integrated Revision (SIR) of electoral rolls, citizens lacking permanent residency certificates or identity proofs are facing operational delays.
• ಸರ್ವರ್ ಮಂದಗತಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವರ್ ಲಿಂಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಮೂನೆ 6, 7 ಮತ್ತು 8 ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಉಂಟಾಗಿದೆ / Server congestion and portal downtimes have slowed the submission and verification of voter Form 6, 7, and 8.
• ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಗತಿಕರು, ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಡಿ ಸುಲಭ ತಪಾಸಣೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ನಾಗರಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ / Citizen forums have appealed for streamlined field verification by Booth Level Officers (BLOs) for vulnerable and undocumented tenants.
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ (CEO) ಕಚೇರಿಯು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಡದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ / The Chief Electoral Officer has reiterated that no eligible voter should be excluded arbitrarily during field inquiries.
• ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ನಕಲಿ ಮತದಾರರನ್ನು (Duplicate voters) ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು 18 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಯುವ ಮತದಾರರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ / The campaign specifically aims to eliminate duplicate entries while expediting the enrollment of first-time 18-year-old voters.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿ (Article 324): ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ / Article 324 vests the superintendence, direction, and control of electoral rolls preparation in the Election Commission of India.
• ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿ (Article 326): ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ (Universal Adult Suffrage) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ / Article 326 guarantees elections to the Lok Sabha and State Legislative Assemblies on the basis of universal adult suffrage.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA 1950): ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ, ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸೀಮಾರೆಖೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಈ ಶಾಸನವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ / The Representation of the People Act, 1950 governs the registration of electors and preparation of electoral rolls.
• 61ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988: ಮತದಾನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ) / The 61st Constitutional Amendment Act, 1988 lowered the voting age from 21 to 18 years.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಮೂನೆಗಳು: ನಮೂನೆ 6 (ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ), ನಮೂನೆ 7 (ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ), ನಮೂನೆ 8 (ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ / ತಿದ್ದುಪಡಿ) / Key Electoral Forms: Form 6 (New voter), Form 7 (Objection/deletion), Form 8 (Correction/shifting).
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ (National Voters’ Day): ಜನವರಿ 25 (1950 ರ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ECI ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ) / National Voters’ Day: January 25.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಹುದ್ದೆ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ / The Chief Election Commissioner holds constitutional status under Article 324.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Constitution empowers the Election Commission of India to prepare and superintend electoral rolls?

A) 320ನೇ ವಿಧಿ / Article 320
B) 324ನೇ ವಿಧಿ / Article 324
C) 326ನೇ ವಿಧಿ / Article 326
D) 330ನೇ ವಿಧಿ / Article 330

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ವಹಿಸಿದೆ / Article 324 vests the superintendence, direction, and control of electoral rolls in the Election Commission.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment Act lowered the voting age in India from 21 years to 18 years?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 42nd Amendment Act
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 44th Amendment Act
C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 61st Amendment Act
D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ / 73rd Amendment Act

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1988 ರ 61ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು) / The 61st Amendment Act, 1988 amended Article 326 to lower the voting age to 18.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸ ಮತದಾರರಾಗಿ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಗದಿತ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which specific statutory form must an eligible citizen submit to enroll as a new voter in the electoral roll?

A) ನಮೂನೆ 6 (Form 6)
B) ನಮೂನೆ 7 (Form 7)
C) ನಮೂನೆ 8 (Form 8)
D) ನಮೂನೆ 8A (Form 8A)

ಉತ್ತರ: A) / Answer: A)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲು ನಮೂನೆ 6 (Form 6) ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಮೂನೆ 7 ಅನ್ನು ಹೆಸರು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಮೂನೆ 8 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ / Form 6 is exclusively prescribed for the registration of new electors.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನು (National Voters’ Day) ಯಾವ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is ‘National Voters’ Day’ celebrated annually across India?

A) ಜನವರಿ 15 / January 15
B) ಜನವರಿ 25 / January 25
C) ಜನವರಿ 26 / January 26
D) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು 1950 ರ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ / National Voters’ Day is observed on January 25 commemorating the foundation day of ECI.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸದೀಯ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which primary legislation governs the qualifications of voters and the preparation of electoral rolls in India?

A) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 / Representation of the People Act, 1950
B) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 / Representation of the People Act, 1951
C) ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಕಾಯ್ದೆ / Model Code of Conduct Act
D) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಯ್ದೆ / Public Interest Act

ಉತ್ತರ: A) / Answer: A)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು 1951 ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ / The Representation of the People Act, 1950 governs electoral rolls and voter eligibility.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮತಗಟ್ಟೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ತಳಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the designation of the ground-level official appointed by ECI to conduct house-to-house voter verification?

A) ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ (ERO) / Electoral Registration Officer
B) ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (BLO) / Booth Level Officer
C) ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ (RO) / Returning Officer
D) ವೀಕ್ಷಕರು (Observer) / General Observer

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿಯೋಜಿತರಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (BLO) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ / Booth Level Officers (BLOs) are designated grassroots functionaries responsible for field verification of voters.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸೇರಿದೆ? / According to Article 326, on which of the following grounds can a citizen be disqualified from voting?

A) ಆರ್ಥಿಕ ಬಡತನ / Economic poverty
B) ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಕೊರತೆ / Illiteracy
C) ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸು, ಅಪರಾಧ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆ / Unsoundness of mind, crime, or corrupt practice
D) ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸದಿರುವುದು / Non-payment of taxes

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸು, ಅಪರಾಧ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ/ಅಕ್ರಮ ಆಚರಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾನೂನಿನನ್ವಯ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಬಹುದು / Disqualifications under Article 326 are strictly limited to non-residence, unsoundness of mind, crime, or corrupt/illegal practice.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. 2. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು NVSP (National Voters’ Service Portal) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. The Right to Vote in India is a constitutional/statutory right. 2. The unified portal of ECI for voter registration services is NVSP. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ (326ನೇ ವಿಧಿ) ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ NVSP / Voters Services Portal ಅಧಿಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ / Both statements are correct; the right to vote stems from Article 326 and NVSP provides online voter services.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಾದ ‘EPIC’ ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪವೇನು? / What does the acronym ‘EPIC’ stand for in the context of voter identification cards in India?

A) Elector Personal Identification Code
B) Electoral Photo Identity Card
C) Electronic Public Identification Card
D) Election Photo Information Certificate

ಉತ್ತರ: B) / Answer: B)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮತದಾರರಿಗೆ ವಿತರಿಸುವ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗೆ Electoral Photo Identity Card (EPIC) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ / EPIC stands for Electoral Photo Identity Card, introduced by ECI in 1993.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಯಾರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ? / Who appoints the Chief Election Commissioner and other Election Commissioners in India?

A) ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು / Parliament of India
B) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
C) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ / President of India
D) ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ / Chief Justice of India

ಉತ್ತರ: C) / Answer: C)

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 324(2) ನೇ ವಿಧಿಯ ಅನ್ವಯ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ / The President of India appoints the CEC and Election Commissioners under Article 324(2).

---