2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿ ವರದಿ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಥಮ | 2nd Water Bodies Census Report

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿ ವರದಿಯನ್ನು (2nd Water Bodies Census Report) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 27.40 ಲಕ್ಷ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. / The Ministry of Jal Shakti released the 2nd Water Bodies Census Report, documenting 27.40 lakh water bodies across the country.
• ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (4.74 ಲಕ್ಷ ಜಲಮೂಲಗಳು) ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ. / Maharashtra ranked first in India with 4.74 lakh water bodies, followed by Uttar Pradesh, Andhra Pradesh, and West Bengal.
• ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 97.04% ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 2.96% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. / The census reveals that 97.04% of water bodies are located in rural areas and only 2.96% are situated in urban areas.
• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 38,965 ಜಲಮೂಲಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 44.2% ಜಲಮೂಲಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬತ್ತಿಹೋಗಿವೆ (Dry) ಎಂದು ಗಂಭೀರ ವಾಸ್ತವ ಬಯಲಾಗಿದೆ. / Karnataka registered 38,965 water bodies, out of which a staggering 44.2% were reported as completely dry.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಟ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ 28,075 ಕೆರೆಗಳು, ಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 61 ರಷ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. / Out of Karnataka’s water bodies, 28,075 are ponds, lakes, and farm ponds, with 61% being utilized primarily for agricultural irrigation.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ (State List) ಪ್ರವೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ 17 ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. / Entry 17 in the State List of the Seventh Schedule places water supply, irrigation, and canals under state jurisdiction.
• ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP): ವಿಧಿ 48ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. / Article 48A under the DPSP directs the State to protect and improve the environment, including lakes and water resources.
• ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ: ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 75 ಅಮೃತ ಸರೋವರಗಳನ್ನು (ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು) ನಿರ್ಮಿಸುವ/ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2022 ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. / Mission Amrit Sarovar was launched in April 2022 to construct and rejuvenate at least 75 water bodies in each district.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಗಣತಿ ಆಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆ: ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಇಲಾಖೆ (ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ). / Census conducting body: Department of Water Resources, RD & GR, Ministry of Jal Shakti.
• ಮೊದಲ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ. / State with highest water bodies in 1st Census: West Bengal.
• ಜಲಮೂಲಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅತಿಕ್ರಮಣ ದಾಖಲಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ. / Highest encroachment of water bodies: Uttar Pradesh.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು? / Which state recorded the highest number of water bodies in the 2nd Water Bodies Census Report?

A) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ / West Bengal
B) ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ / Uttar Pradesh
C) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Maharashtra
D) ಕರ್ನಾಟಕ / Karnataka

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು 4.74 ಲಕ್ಷ ಜಲಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. / According to the 2nd Water Bodies Census, Maharashtra ranks first in India with 4.74 lakh water bodies.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳ ಪೈಕಿ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಜಲಮೂಲಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ? / What percentage of water bodies in India are located in rural areas according to the 2nd Census?

A) 75.5%
B) 85.0%
C) 97.04%
D) 91.2%

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 97.04% ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2.96% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. / A vast majority of 97.04% of water bodies are located in rural areas, while urban areas account for just 2.96%.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಒಟ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು? / How many total water bodies were documented in Karnataka in the 2nd Water Bodies Census?

A) 38,965
B) 25,400
C) 52,180
D) 15,220

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 38,965 ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 44.2 ರಷ್ಟು ಬತ್ತಿಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. / Karnataka recorded a total of 38,965 water bodies, of which 44.2% were found completely dry.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮೊದಲ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. 2. 2ನೇ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. / Consider the statements: 1. West Bengal topped the 1st Water Bodies Census. 2. Maharashtra topped the 2nd Water Bodies Census. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೊದಲ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2ನೇ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದೆ. ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are correct; West Bengal led the 1st census and Maharashtra took the top spot in the 2nd census.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ನೀರು, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳು’ ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ? / Under which list of the 7th Schedule does ‘Water, Irrigation and Canals’ primarily fall?

A) ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ (Union List)
B) ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (State List)
C) ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ (Concurrent List)
D) ಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳು (Residuary Powers)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 7ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರವೇಶ 17 (Entry 17) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. / Water and irrigation fall under Entry 17 of the State List in the Seventh Schedule of the Indian Constitution.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 75 ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the central initiative aimed at developing at least 75 water bodies in each district?

A) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಾಯಿ ಯೋಜನೆ / PMKSY
B) ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ / Jal Shakti Abhiyan
C) ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ / Mission Amrit Sarovar
D) ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ / Namami Gange

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಮೃತ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಮಿಷನ್ ಅಮೃತ್ ಸರೋವರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. / Mission Amrit Sarovar was launched in April 2022 to rejuvenate and create 75 water bodies in every district.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ? / What percentage of water bodies in Karnataka are used primarily for irrigation purposes?

A) 35%
B) 61%
C) 82%
D) 50%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಮೂಲಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 61 ರಷ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳು ಕೃಷಿ ನೀರಾವರಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. / Around 61% of water bodies in Karnataka are used primarily for agricultural irrigation.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅರಣ್ಯ, ಸರೋವರಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution directs the State to safeguard environment and water resources?

A) ವಿಧಿ 40 / Article 40
B) ವಿಧಿ 45 / Article 45
C) ವಿಧಿ 48ಎ / Article 48A
D) ವಿಧಿ 51 / Article 51

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಧಿ 48ಎ (Article 48A) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. / Article 48A, added via the 42nd Amendment, obligates the State to protect and improve the natural environment.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಮಿಷನ್’ (National Water Mission) ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ? / Under which umbrella framework was the National Water Mission launched?

A) ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (NAPCC)
B) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಭಾರತ ಮಿಷನ್
C) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ
D) ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಮಿಷನ್

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): NAPCC (National Action Plan on Climate Change) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 8 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಮಿಷನ್’ ಒಂದಾಗಿದೆ. / The National Water Mission is one of the eight core missions under the National Action Plan on Climate Change (NAPCC).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: 2ನೇ ಜಲಮೂಲಗಳ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು? / According to the 2nd Water Bodies Census, which southern state has the highest number of water bodies?

A) ತಮಿಳುನಾಡು / Tamil Nadu
B) ಕರ್ನಾಟಕ / Karnataka
C) ಕೇರಳ / Kerala
D) ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ / Andhra Pradesh

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. / In South India, Andhra Pradesh recorded the highest number of water bodies in the census.