ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರ ಶೇ 0.25 ಹೆಚ್ಚಳ: ಶೇ 5.50ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ | RBI Raises Repo Rate to 5.50%

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (Reserve Bank of India - RBI) ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು (Monetary Policy Committee - MPC) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2026 ರಂದು ದ್ವೈಮಾಸಿಕ ನೀತಿ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಕಗಳಷ್ಟು (25 bps) ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶೇಕಡಾ 5.50 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ನೀತಿ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.25 ರಷ್ಟಿದ್ದ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಹಣದುಬ್ಬರ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಬಡ್ಡಿದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಗೃಹ ಸಾಲ, ವಾಹನ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಕಂತುಗಳ (EMI) ಮೊತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.
• ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ದ್ರವ್ಯತೆ (Liquidity) ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀತಿ ನಿಲುವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಟೈಟನಿಂಗ್ (Calibrated Tightening) ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 (RBI Act, 1934): ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (MPC) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC): ಒಟ್ಟು 6 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂವರು ಆರ್‌ಬಿಐ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ತಜ್ಞರಿರುತ್ತಾರೆ; ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಇದರ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (Flexible Inflation Targeting Framework): ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ 4% (+/- 2%), ಅಂದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 2% ರಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 6% ಆಗಿದೆ.
• ರೆಪೊ ದರ (Repo Rate): ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ನಗದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿದರ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೆಪೊ ದರ: 5.50% (25 ಮೂಲಾಂಕ ಏರಿಕೆ).
• ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ: 6 ಸದಸ್ಯರು.
• ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ (RBI Governor).
• ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1935 (ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ? / To what percentage did the RBI Monetary Policy Committee hike the repo rate in October 2026?

A) 5.25%
B) 5.50%
C) 5.75%
D) 6.00%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶೇಕಡಾ 5.50 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರ ನೀತಿ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ? / By how many basis points (bps) did the RBI raise the repo rate in October 2026?

A) 15 bps
B) 25 bps
C) 35 bps
D) 50 bps

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಕಗಳಷ್ಟು (25 bps) ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ರ ಯಾವ ಸೆಕ್ಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (MPC) ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which Section of the RBI Act 1934 is the Monetary Policy Committee constituted?

A) Section 45ZA
B) Section 45ZB
C) Section 45ZC
D) Section 45ZD

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ರ Section 45ZB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ (MPC) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ? / How many total members constitute the Monetary Policy Committee (MPC)?

A) 5
B) 6
C) 7
D) 8

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): MPC ಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಂದ 3 ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 3 ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 6 ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 2. ಮತ ಸಮಾನವಾದಾಗ ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತದ (Casting Vote) ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. The RBI Governor is the ex-officio Chairperson of the MPC. 2. The Governor has a second or casting vote in case of a tie. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ MPC ಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು, ಮತ ಸಮಾನವಾದಾಗ Casting Vote ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (Flexible Inflation Targeting Framework) ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿ ಎಷ್ಟು? / What is the tolerance band under India’s Flexible Inflation Targeting Framework?

A) 2% to 6% (4% +/- 2%)
B) 3% to 5% (4% +/- 1%)
C) 1% to 5% (3% +/- 2%)
D) 2% to 8% (5% +/- 3%)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ 4% (+/- 2%) ಅಂದರೆ 2% ರಿಂದ 6% ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರೆಪೊ ದರ (Repo Rate) ಎಂದರೆ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು? / What is the meaning of Repo Rate?

A) ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿದರ / Rate at which RBI lends short-term funds to commercial banks
B) ಆರ್‌ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ದರ / Rate at which RBI borrows from commercial banks
C) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಉಳಿತಾಯ ಬಡ್ಡಿದರ / Rate on savings bank accounts
D) ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರ / Long term lending Bank Rate

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ರೆಪೊ ದರ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಯಾವ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / Under the recommendation of which Commission was the Reserve Bank of India established?

A) ಹಂಟರ್ ಆಯೋಗ / Hunter Commission
B) ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗ / Hilton Young Commission
C) ಮೆಕಾಲೇ ಸಮಿತಿ / Macaulay Committee
D) ನರಸಿಂಹಂ ಸಮಿತಿ / Narasimham Committee

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1926 ರ ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗದ (Royal Commission on Indian Currency and Finance) ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ 1935 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರೆಪೊ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿದರ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 2. ರೆಪೊ ದರ ಏರಿಕೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನಗದು ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. Hike in repo rate leads to higher interest rates on loans. 2. Raising the repo rate tightens liquidity to curb inflation. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೆಪೊ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವಾದಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ: 1. ರೆಪೊ ದರ - a. ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ 2. ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ - b. ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಬಡ್ಡಿದರ 3. ಸಿಆರ್‌ಆರ್ - c. ಆರ್‌ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದರ. ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವುದು? / Match: 1. Repo Rate - b. RBI lending rate, 2. Reverse Repo - c. RBI borrowing rate, 3. CRR - a. Cash Reserve Ratio. Choose correct code:

A) 1-a, 2-b, 3-c
B) 1-b, 2-c, 3-a
C) 1-c, 2-a, 3-b
D) 1-b, 2-a, 3-c

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೆಪೊ ದರವು ಆರ್‌ಬಿಐ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ದರ (1-b), ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ ಠೇವಣಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದರ (2-c) ಮತ್ತು ಸಿಆರ್‌ಆರ್ ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ (3-a).