ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ: ರೆಪೊ ದರ ಶೇ 5.5ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ | RBI MPC Hikes Repo Rate to 5.5 Percent

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (RBI) ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು (MPC) ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಶಗಳಷ್ಟು (0.25%) ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ರೆಪೊ ದರವು ಶೇ 5.5ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ / The Reserve Bank of India’s Monetary Policy Committee has increased the benchmark repo rate by 25 basis points to 5.5%.
• ರೆಪೊ ದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ / The rate hike decision was taken unanimously under the leadership of RBI Governor Sanjay Malhotra.
• ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ನಿಲುವನ್ನು (Monetary Policy Stance) ‘ತಟಸ್ಥ’ (Neutral) ನಿಲುವಿನಿಂದ ‘ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವ’ (Calibrated Tightening) ನಿಲುವಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಮಿತಿಯು 4-2 ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ / The stance was changed from ‘neutral’ to ‘calibrated tightening’ with a 4-2 majority.
• 2023ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ / This marks the first repo rate hike since February 2023.
• 2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಟ್ಟು ಶೇ 1.25ರಷ್ಟು ದರ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ನಂತರ ಶೇ 5.25ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು / During 2025, RBI reduced the repo rate by a cumulative 1.25% before holding it steady at 5.25%.
• ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ / The rate adjustment aims to anchor inflationary pressures while stabilizing macro-financial conditions.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 (RBI Act, 1934): 2016ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ಅನ್ವಯ 6 ಸದಸ್ಯರ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (MPC) ರಚಿಸಲಾಯಿತು / The MPC was constituted under Section 45ZB of the amended RBI Act, 1934.
• ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆ (Composition): ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ (ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಉಪ ಗವರ್ನರ್, ಆರ್‌ಬಿಐ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವ ಮೂವರು ಬಾಹ್ಯ ತಜ್ಞರು ಇರುತ್ತಾರೆ / It comprises six members: RBI Governor, Deputy Governor, one RBI officer, and three external members appointed by the Central Government.
• ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ವೋಟ್ (Casting Vote): ಮತಗಳು ಸಮನಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ (Casting Vote) ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ / The Governor possesses a casting vote in the event of a tie under Section 45ZL.
• ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (Inflation Targeting): ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZA ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ 4% (+/- 2%) ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI) ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ / The flexible inflation target is set at 4% with a tolerance band of +/- 2% CPI inflation.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಆರ್‌ಬಿಐ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಮುಂಬೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / RBI Headquarters: Mumbai, Maharashtra.
• ರೆಪೊ ದರ (Repo Rate): ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವಾಗ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಬಡ್ಡಿದರ / The rate at which commercial banks borrow short-term funds from the RBI against government securities.
• ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ ದರ (Reverse Repo Rate): ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಧಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಬಡ್ಡಿದರ / The rate at which RBI borrows funds from commercial banks.
• ಎಸ್‌ಡಿಎಫ್ (Standing Deposit Facility): ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ರಹಿತವಾಗಿ ನಗದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕರಣ / Non-collateralized liquidity absorption window introduced in 2022.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ? / To what percentage has the repo rate been revised in the recent RBI MPC review?

A) 5.25%
B) 5.50%
C) 5.75%
D) 6.00%

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶೇ 5.50ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ / The RBI MPC increased the benchmark repo rate by 25 bps to 5.50%.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ (MPC) ಸದಸ್ಯರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು? / What is the total strength of members in the RBI Monetary Policy Committee?

A) 5
B) 6
C) 7
D) 8

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6 ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ (ಮೂವರು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಿತರು) / The MPC comprises 6 members in total.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯ ಯಾವ ಸೆಕ್ಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (MPC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which section of the RBI Act 1934 was the Monetary Policy Committee constituted?

A) ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZA
B) ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB
C) ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZC
D) ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZD

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ಅನ್ವಯ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ / The MPC was constituted under Section 45ZB of the Reserve Bank of India Act, 1934.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತಗಳು ಸಮನಾದಾಗ (Tie) ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ (Casting Vote) ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿದೆ? / Who has the casting vote in case of a tie in the Monetary Policy Committee meeting?

A) ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು / Union Finance Minister
B) ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ / RBI Governor
C) ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು / Chief Economic Adviser
D) ಹಿರಿಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಗವರ್ನರ್ / Senior Deputy Governor

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZL ಪ್ರಕಾರ ಮತ ಸಮನಾದಾಗ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತದ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ / The RBI Governor exercises a casting vote in case of equality of votes.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಮ್ಯ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (Flexible Inflation Target) ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟು? / What is the tolerance band for flexible inflation targeting in India?

A) 3% (+/- 1%)
B) 4% (+/- 2%)
C) 5% (+/- 2%)
D) 2% (+/- 1%)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯು 4% (+/- 2%), ಅಂದರೆ ಶೇ 2 ರಿಂದ ಶೇ 6ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ / The target is anchored at 4% (+/- 2%) Consumer Price Index inflation.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ರೆಪೊ ದರ ಎಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲದ ದರ. 2. ರೆಪೊ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. Repo rate is the rate at which commercial banks borrow short-term funds from RBI. 2. A repo rate hike helps curtail liquidity in the market. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರೆಪೊ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿದರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ / Both statements are factually accurate regarding monetary transmission.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ನಿಲುವನ್ನು (Stance) ಏನನ್ನಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ? / To what has the RBI revised its policy stance?

A) ಕರುಣಾಮಯಿ (Accommodative)
B) ತಟಸ್ಥ (Neutral)
C) ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening)
D) ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ (Withdrawal of accommodation)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎಂಪಿಸಿ ಸಮಿತಿಯು 4-2 ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲುವನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದೆ / The committee adopted Calibrated Tightening with a 4-2 majority.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು? / What is the tenure of external members nominated to the MPC by the Central Government?

A) 3 ವರ್ಷಗಳು / 3 years
B) 4 ವರ್ಷಗಳು / 4 years
C) 5 ವರ್ಷಗಳು / 5 years
D) 6 ವರ್ಷಗಳು / 6 years

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬಾಹ್ಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರುನೇಮಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ / External members hold office for a period of 4 years and are not eligible for reappointment.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯ (LAF) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ರಹಿತವಾಗಿ ಠೇವಣಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು 2022ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಉಪಕರಣ ಯಾವುದು? / Which tool was introduced in 2022 under LAF to absorb liquidity without collateral?

A) ಮಾರ್ಜಿನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (MSF)
B) ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (SDF)
C) ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಟೆಬಿಲೈಸೇಶನ್ ಸ್ಕೀಮ್ (MSS)
D) ಕ್ಯಾಶ್ ರಿಸರ್ವ್ ರೇಷಿಯೋ (CRR)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (SDF) ಮೂಲಕ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಧಿಕ ನಗದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ / SDF allows non-collateralized deposit absorption.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ? / How many times at minimum must the MPC meet in a year as per statutory norms?

A) 2 ಬಾರಿ / 2 times
B) 4 ಬಾರಿ / 4 times
C) 6 ಬಾರಿ / 6 times
D) 12 ಬಾರಿ / 12 times

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಎಂಪಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 4 ಬಾರಿ ಸಭೆ ನಡೆಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ / Under Section 45ZI, the MPC must meet at least 4 times a year.