ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್: ₹7,395 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ | PM Viksit Gram Swaraj Yojana

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಯೋಜನೆಗೆ (PM Viksit Gram Swaraj Yojana) ₹7,395 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ / The Union Cabinet approved an allocation of Rs 7,395 crore for the PM Viksit Gram Swaraj Yojana.
• ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ / The scheme empowers Panchayats to identify local resources and constraints to formulate self-reliant rural development plans.
• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು / Union Minister Ashwini Vaishnaw announced the cabinet decision regarding rural local governance strengthening.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ (2026-27 ರಿಂದ 2030-31) ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡು ಜಾರಿಯಾಗಲಿದೆ / The scheme implementation coincides with the Sixteenth Finance Commission cycle.
• ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 2.55 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ವೃದ್ಧಿಸಲಿದೆ / It aims to strengthen the administrative, financial, and digital governance capacities of rural local bodies.
• ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (GPDP) ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ / Focus is laid on transparent planning and execution of Gram Panchayat Development Plans (GPDP).

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992: ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಭಾಗ IX ಮತ್ತು 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು / 73rd Constitutional Amendment Act, 1992 granted constitutional status to Panchayati Raj Institutions, adding Part IX and the 11th Schedule.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243G: ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ 29 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ / Article 243G deals with powers, authority, and responsibilities of Panchayats across 29 subjects.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 40: ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ / Article 40 under DPSP directs the State to organize village panchayats as units of self-government.
• ಬಲ್ವಂತ್ ರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ (1957) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು / The Balwant Rai Mehta Committee (1957) first recommended a three-tier Panchayati Raj system.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Panchayati Raj) / Nodal Ministry: Ministry of Panchayati Raj.
• ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೆ: ₹7,395 ಕೋಟಿ / Outlay: Rs 7,395 crore.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ 24 / National Panchayati Raj Day: April 24.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಅಳವಡಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯ: ರಾಜಸ್ಥಾನ (1959, ನಾಗೌರ್) / First state to establish Panchayati Raj: Rajasthan.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ? / What is the financial outlay approved by the Union Cabinet for the PM Viksit Gram Swaraj Yojana?

A) ₹5,250 ಕೋಟಿ / Rs 5,250 crore
B) ₹7,395 ಕೋಟಿ / Rs 7,395 crore
C) ₹9,150 ಕೋಟಿ / Rs 9,150 crore
D) ₹12,000 ಕೋಟಿ / Rs 12,000 crore

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಯೋಜನೆಗೆ ₹7,395 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. The Cabinet approved Rs 7,395 crore for the scheme.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತು? / Which Constitutional Amendment Act gave constitutional status to Panchayati Raj Institutions in India?

A) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1992 / 73rd Amendment Act 1992
B) 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1992 / 74th Amendment Act 1992
C) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1976 / 42nd Amendment Act 1976
D) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1978 / 44th Amendment Act 1978

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 73ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1992 ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿತು. The 73rd Amendment Act 1992 granted constitutional status to PRIs.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / How many functional subjects are listed under the 11th Schedule of the Constitution for Panchayats?

A) 18 ವಿಷಯಗಳು / 18 subjects
B) 21 ವಿಷಯಗಳು / 21 subjects
C) 29 ವಿಷಯಗಳು / 29 subjects
D) 33 ವಿಷಯಗಳು / 33 subjects

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 29 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. The 11th Schedule lists 29 functional subjects.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಯೋಜನೆಯು ಯಾವ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡಿದೆ? / The PM Viksit Gram Swaraj Yojana aligns with which Finance Commission period?

A) 14ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ / 14th Finance Commission
B) 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ / 15th Finance Commission
C) 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ / 16th Finance Commission
D) 17ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ / 17th Finance Commission

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಈ ಯೋಜನೆಯು 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ (2026-27 ರಿಂದ 2030-31) ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡಿದೆ. It aligns with the 16th Finance Commission cycle.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution directs the State to organize Village Panchayats?

A) ವಿಧಿ 38 / Article 38
B) ವಿಧಿ 40 / Article 40
C) ವಿಧಿ 44 / Article 44
D) ವಿಧಿ 48 / Article 48

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (DPSP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿ 40 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. Article 40 directs the organization of village panchayats.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? / Which committee first recommended a three-tier Panchayati Raj system in India?

A) ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ / Ashok Mehta Committee
B) ಬಲ್ವಂತ್ ರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ / Balwant Rai Mehta Committee
C) ಎಲ್.ಎಂ. ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿ / L.M. Singhvi Committee
D) ಜಿ.ವಿ.ಕೆ. ರಾವ್ ಸಮಿತಿ / G.V.K. Rao Committee

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1957ರಲ್ಲಿ ಬಲ್ವಂತ್ ರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯು ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. The Balwant Rai Mehta Committee recommended the 3-tier Panchayati Raj system.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ದಿನ’ವನ್ನು ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is ‘National Panchayati Raj Day’ celebrated every year in India?

A) ಏಪ್ರಿಲ್ 24 / April 24
B) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 / October 2
C) ಜನವರಿ 26 / January 26
D) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1993ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 24 ರಂದು 73ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ 24 ರಂದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. National Panchayati Raj Day is observed on April 24.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನ. 2. 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 33% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. / Consider the statements: 1. Rajasthan was the first state to adopt Panchayati Raj. 2. 73rd Amendment mandates at least 33% reservation for women in Panchayats. Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1959ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಾಗೌರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನದ Article 243D(3) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33% ಮೀಸಲಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. Both statements are correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which constitutional body conducts elections to Panchayati Raj Institutions?

A) ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ / Election Commission of India
B) ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ / State Election Commission
C) ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Home Affairs
D) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ / District Collector Office

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243K ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಇದೆ. Article 243K establishes the State Election Commission for PRI elections.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು? / What is the primary objective of PM Viksit Gram Swaraj Yojana?

A) ನಗರ ವಸತಿ ನಿರ್ಮಾಣ / Urban housing construction
B) ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ / Strengthening capacity of Panchayats for self-reliant rural development planning
C) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣ / Industrial corridor development
D) ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ / Railway electrification

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. The scheme supports Panchayats in preparing self-reliant rural development plans.