ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ: ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ | NITI Aayog Electric Mobility Index: Karnataka 3rd

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ‘ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025’ (India Electric Mobility Index 2025) ನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು ದೇಶದಲ್ಲೇ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. / Karnataka ranked 3rd nationally in the ‘India Electric Mobility Index 2025’ released by NITI Aayog.
• ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ (84 ಅಂಕ) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ (76 ಅಂಕ) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. / Delhi secured the 1st position (84 score) followed by Maharashtra in 2nd place (76 score).
• ಕರ್ನಾಟಕವು 73 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ತಮಿಳುನಾಡು (71) ನಾಲ್ಕನೇ ಹಾಗೂ ಗೋವಾ (65) ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. / Karnataka scored 73 points to secure third place, while Tamil Nadu (71) and Goa (65) followed.
• ಕರ್ನಾಟಕವು 2017 ರಲ್ಲೇ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ನೀತಿ (EV Policy) ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. / Karnataka holds the distinction of being the first state in India to introduce a dedicated Electric Vehicle & Energy Storage Policy in 2017.
• ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು (6,979 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಮತ್ತು ಇವಿ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. / Rapid expansion of public EV charging infrastructure (over 6,979 stations) drove Karnataka’s high score.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog): ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಬದಲಿಗೆ ಜನವರಿ 1, 2015 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿ (Think Tank). / NITI Aayog was established on January 1, 2015 replacing the Planning Commission as an extra-constitutional body.
• ಫೇಮ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ (FAME India Scheme): ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ವೇಗದ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ (ಹಂತ 1: 2015, ಹಂತ 2: 2019). / Faster Adoption and Manufacturing of (Hybrid &) Electric Vehicles (FAME) launched under National Electric Mobility Mission Plan.
• ಪಿಎಂ ಇ-ಡ್ರೈವ್ ಯೋಜನೆ (PM E-DRIVE Scheme): ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನೂತನ ಯೋಜನೆ. / PM E-DRIVE Scheme is the newly approved umbrella initiative promoting electric mobility across India.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDG): SDG ಗುರಿ 7 (ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ) ಮತ್ತು SDG 13 (ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮ) ದೊಂದಿಗೆ ಇವಿ ನೀತಿಗಳು ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. / Clean mobility directly advances SDG 7 (Affordable and Clean Energy) and SDG 13 (Climate Action).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ. / Ex-officio Chairperson of NITI Aayog: Prime Minister of India.
• ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು: ಸುಮನ್ ಬೆರಿ. / Vice-Chairperson of NITI Aayog: Suman Bery.
• ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO): ಬಿ. ವಿ. ಆರ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ. / Chief Executive Officer (CEO) of NITI Aayog: B. V. R. Subrahmanyam.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಇವಿ ಪಾಲಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕ (2017). / First Indian state to enact an Electric Vehicle policy: Karnataka (2017).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ‘ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025’ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು ಯಾವ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ? / What rank did Karnataka achieve in NITI Aayog’s ‘India Electric Mobility Index 2025’?

A) 1ನೇ ಸ್ಥಾನ / 1st Rank
B) 2ನೇ ಸ್ಥಾನ / 2nd Rank
C) 3ನೇ ಸ್ಥಾನ / 3rd Rank
D) 5ನೇ ಸ್ಥಾನ / 5th Rank

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕವು 73 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. / Karnataka secured the 3rd rank nationally with an aggregate score of 73.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಯಾವುದು? / Which State/UT clinched the 1st position in the India Electric Mobility Index 2025?

A) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Maharashtra
B) ದೆಹಲಿ / Delhi
C) ಗುಜರಾತ್ / Gujarat
D) ತಮಿಳುನಾಡು / Tamil Nadu

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ 84 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. / Delhi topped the index with 84 points followed by Maharashtra.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ನೀತಿ (EV Policy) ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು? / Which was the first state in India to roll out a dedicated Electric Vehicle policy in 2017?

A) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Maharashtra
B) ತಮಿಳುನಾಡು / Tamil Nadu
C) ಕರ್ನಾಟಕ / Karnataka
D) ಕೇರಳ / Kerala

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕವು 2017 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪಾಲಿಸಿ’ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. / Karnataka pioneered India’s first EV policy back in 2017.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಬದಲಾಗಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು (NITI Aayog) ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / On which date was NITI Aayog established replacing the Planning Commission?

A) 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 / 15 August 2014
B) 1 ಜನವರಿ 2015 / 1 January 2015
C) 26 ಜನವರಿ 2015 / 26 January 2015
D) 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 / 1 April 2015

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ 1 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು ನೀತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / NITI Aayog was established via a Union Cabinet resolution on 1 January 2015.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವೇನು? / What does the acronym NITI in NITI Aayog stand for?

A) National Institute for Transforming India
B) National Institution for Transforming India
C) National Initiative for Technical India
D) National Integration and Transformation Institute

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NITI ಎಂದರೆ National Institution for Transforming India. / NITI stands for National Institution for Transforming India.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: FAME ಇಂಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಯು ಯಾವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ? / FAME India Scheme operates under the aegis of which Union Ministry?

A) ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Road Transport and Highways
B) ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Heavy Industries
C) ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of New and Renewable Energy
D) ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Power

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಫೇಮ್ (FAME) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. / FAME Scheme is administered by the Ministry of Heavy Industries.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. 2. ನೀತಿ ಆಯೋಗವು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. / Consider the statements: 1. The Prime Minister of India is the ex-officio Chairperson of NITI Aayog. 2. NITI Aayog is a constitutional body. Which statement is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ನೀತಿ ಆಯೋಗವು ಸಂವಿಧಾನೇತರ ಮತ್ತು ಶಾಸನೇತರ (Non-constitutional & Non-statutory) ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಪ್ರಧಾನಿ ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. / Statement 1 is correct. NITI Aayog is not a constitutional body, but an executive body created by cabinet resolution.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಇವಿ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಯಾವ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗೆ (SDG) ನೇರವಾಗಿ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ? / Adoption of electric mobility directly supports which Sustainable Development Goal (SDG)?

A) SDG 3 (ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ)
B) SDG 7 (ಕೈಗೆಟುಕುವ & ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ)
C) SDG 13 (ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮ)
D) B ಮತ್ತು C ಎರಡೂ / Both B and C

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇವಿ ವಾಹನಗಳು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ SDG 7 (ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ) ಮತ್ತು SDG 13 (ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮ) ಎರಡನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. / Electric mobility directly contributes to both SDG 7 (Clean Energy) and SDG 13 (Climate Action).

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ‘ಲಿಥಿಯಂ’ ಯಾವ ವರ್ಗದ ಲೋಹವಾಗಿದೆ? / ‘Lithium’, widely used in EV batteries, belongs to which group in the periodic table?

A) ಕ್ಷಾರ ಲೋಹಗಳು (Alkali Metals)
B) ಕ್ಷಾರೀಯ ಮಣ್ಣಿನ ಲೋಹಗಳು (Alkaline Earth Metals)
C) ಸಂಕ್ರಮಣ ಲೋಹಗಳು (Transition Metals)
D) ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್‌ಗಳು (Halogens)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲಿಥಿಯಂ (Li) ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದ ಗುಂಪು-1 ರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಗುರವಾದ ಕ್ಷಾರ ಲೋಹವಾಗಿದೆ (Alkali Metal). / Lithium is the lightest solid element and belongs to Group 1 (Alkali Metals).

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ (Governing Council) ಯಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ? / Who are the members of the Governing Council of NITI Aayog?

A) ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು / Chief Ministers of all States
B) ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು / Lieutenant Governors of UTs
C) ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರು / Union Cabinet members
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲರೂ / All of the above

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. / The Governing Council comprises the Prime Minister, Chief Ministers of all States, and Lt. Governors of UTs.