ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನದ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ | Mekedatu Balancing Reservoir Impasse and Inter-State Federal Dynamics in Cauvery Basin

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary and Exam Analysis)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಣೆ (Detailed Current Affairs Explanation)

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳವಾದ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ) ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೇಕೆದಾಟುವಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 67.16 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯವನ್ನು (Balancing Reservoir) ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. / The Government of Karnataka proposes constructing a multipurpose balancing reservoir with an estimated capacity of 67.16 TMC at Mekedatu across the Cauvery near Kanakapura in Ramanagara district.
• ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 4.75 ಟಿಎಂಸಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವುದು ಹಾಗೂ 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ (MW) ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. / The primary objectives of the Mekedatu balancing project are securing 4.75 TMC of drinking water for the Bengaluru metropolitan region and generating 400 MW of hydroelectric power.
• ಮೇಕೆದಾಟು ಜಲಾಶಯವು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗಿಂತ 1.3 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆಗಾಲದ ಭಾರಿ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. / Karnataka maintains that Mekedatu, possessing 1.3 times the capacity of KRS, will conserve surplus floodwaters that otherwise drain wastefully into the sea during heavy monsoon surpluses.
• ಆದರೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (CWDT) ಐತೀರ್ಪು ಹಾಗೂ 2018ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸಹಜ ಹರಿವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ. / Tamil Nadu vigorously opposes the dam, arguing that it contravenes the Cauvery Water Disputes Tribunal (CWDT) award and the 2018 Supreme Court verdict by obstructing natural downstream flows.
• ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವಂತೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳು ಭಾಷಿಕರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯ 1.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊಸೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜಧಾನಿಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಒಕ್ಕೂಟ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಕುಚಿತ ನಿಲುವು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. / The editorial emphasizes that with over 15% Tamil population in Bengaluru and 1.5 lakh daily commuters, opposing drinking water infrastructure while seeking Hosur metro rail links contradicts cooperative federalism.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static General Studies Linkage)

• ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿ: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 262 of the Constitution: Empowers Parliament to provide for the adjudication of inter-state river disputes and exclude the jurisdiction of courts in respect of such disputes.
• ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 (IRWD Act): 262ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಂಸತ್ತು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದು, ಕಾವೇರಿ ನೀರು ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು (CWDT) 1990ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. / Inter-State River Water Disputes Act, 1956: Enacted under Article 262 to set up tribunals for resolving inter-state riparian disputes; CWDT was constituted in 1990 under this statute.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (CWRC): 2018ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಜಲಾನಯನ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ನಡುವೆ ಮಾಸಿಕ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. / Cauvery Water Management Authority (CWMA) & CWRC: Constituted by the Union Government under Supreme Court directions in 2018 to regulate inter-state monthly water releases.
• ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಹಾರಂಗಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ, ಕಬಿನಿ, ಶಿಂಷಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. / Cauvery River Geography: Originates at Talakaveri in the Brahmagiri range of Kodagu, joined by tributaries Harangi, Hemavathi, Lakshmanathirtha, Kabini, Shimsha, and Arkavathi.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights)

• ಯೋಜನಾ ಸ್ಥಳ: ಕಾವೇರಿ-ಅರ್ಕಾವತಿ ಸಂಗಮ, ಮೇಕೆದಾಟು (ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕು). / Project Site: Cauvery-Arkavathi confluence at Mekedatu (Kanakapura taluk).
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 67.16 ಟಿಎಂಸಿ. / Proposed Storage Capacity: 67.16 TMC.
• ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪಾಲು: 4.75 ಟಿಎಂಸಿ (ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ). / Drinking Water Share: 4.75 TMC for Bengaluru.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ (MW). / Proposed Power Generation: 400 MW.
• ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: 262ನೇ ವಿಧಿ. / Constitutional Provision for Inter-State Rivers: Article 262.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ (Examination Relevance)

• ಈ ವಿಷಯವು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಕೆಎಎಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ-2ರ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳು, 262ನೇ ವಿಧಿ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೆ-1 ಮತ್ತು 3ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. / Highly critical for UPSC and KPSC KAS GS Paper-2 (Inter-State Water Disputes, Cooperative Federalism, Article 262) and GS Paper-1/3 (Karnataka Geography, River Basins, Irrigation).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Topic-Based Multiple-Choice Questions)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1 (Question 1): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ನದಿಯ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ? / At the confluence of the Cauvery and which other river is the proposed Mekedatu balancing reservoir project located in Karnataka?

A) ಹೇಮಾವತಿ / Hemavathi
B) ಅರ್ಕಾವತಿ / Arkavathi
C) ಕಬಿನಿ / Kabini
D) ಶಿಂಷಾ / Shimsha

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೇಕೆದಾಟು ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / The project is proposed at the confluence of the Cauvery and Arkavathi rivers near Kanakapura.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2 (Question 2): ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / Which Article of the Constitution of India provides for the adjudication of disputes relating to waters of inter-state rivers or river valleys?

A) 260ನೇ ವಿಧಿ / Article 260
B) 262ನೇ ವಿಧಿ / Article 262
C) 263ನೇ ವಿಧಿ / Article 263
D) 280ನೇ ವಿಧಿ / Article 280

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. / Article 262 empowers Parliament to adjudicate disputes relating to inter-state river systems.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3 (Question 3): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ? / How much quantity of drinking water is earmarked to be supplied to Bengaluru from the proposed Mekedatu project?

A) 2.5 ಟಿಎಂಸಿ / 2.5 TMC
B) 4.75 ಟಿಎಂಸಿ / 4.75 TMC
C) 10.0 ಟಿಎಂಸಿ / 10.0 TMC
D) 15.5 ಟಿಎಂಸಿ / 15.5 TMC

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ 4.75 ಟಿಎಂಸಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. / The detailed project report earmarks 4.75 TMC of water exclusively for Bengaluru’s drinking water requirements.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4 (Question 4): ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (IRWD Act) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು? / In which year did the Indian Parliament enact the Inter-State River Water Disputes Act?

A) 1950 / 1950
B) 1956 / 1956
C) 1965 / 1965
D) 1976 / 1976

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಿ ಸಂಸತ್ತು 1956ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. / The Inter-State River Water Disputes Act was passed by Parliament in 1956 under Article 262.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5 (Question 5): ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ? / In which district of Karnataka does the River Cauvery originate at Talakaveri in the Brahmagiri range?

A) ಹಾಸನ / Hassan
B) ಮೈಸೂರು / Mysuru
C) ಕೊಡಗು / Kodagu
D) ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು / Chikkamagaluru

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. / Cauvery originates at Talakaveri in the Brahmagiri range of Kodagu district.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6 (Question 6): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 2018ರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಾಯಂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which permanent authority was established in 2018 pursuant to the Supreme Court verdict to monitor Cauvery water sharing?

A) ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಭಾಗ್ಯ ನಿಗಮ / Krishna Jala Bhagya Nigam
B) ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) / Cauvery Water Management Authority (CWMA)
C) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ / National Water Development Agency
D) ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ / Central Water Commission

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (CWMA) 2018ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿತು. / The Union Ministry of Water Resources notified the Cauvery Water Management Authority (CWMA) in 2018.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7 (Question 7): ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:
1. ಇದು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
2. ಈ ಜಲಾಶಯದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಜಲಾಶಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.
ಮೇಲಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ? / Consider the following statements regarding the proposed Mekedatu project:
1. It is designed as a multipurpose project for drinking water supply and 400 MW hydroelectric power generation.
2. The proposed gross storage capacity of the reservoir is larger than that of Krishna Raja Sagara (KRS) dam.
Which of the statements given above is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆ 400 ಮೆಗಾವಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಆರ್‌ಎಸ್‌ಗಿಂತ 1.3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಸುಮಾರು 67 ಟಿಎಂಸಿ) ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿ. / Both statements are factually correct; it generates 400 MW power and stores ~67 TMC, exceeding KRS capacity.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8 (Question 8): ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
1. ಸಂವಿಧಾನದ 262(2)ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು.
2. ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 136ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ (ವಿಶೇಷ ರಜಾ ಅರ್ಜಿ - SLP) ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸತ್ಯ? / Consider the following statements regarding constitutional adjudication of inter-state water disputes:
1. Article 262(2) empowers Parliament by law to bar the jurisdiction of the Supreme Court in inter-state river disputes.
2. Parties can approach the Supreme Court under Article 136 via Special Leave Petitions against tribunal awards.
Which of the statements is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಸತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದ 136ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಎರಡೂ ಸರಿ. / Both statements are constitutionally accurate under Article 262 and established Supreme Court jurisprudence under Article 136.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9 (Question 9): ಕೆಳಗಿನ ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ:
ಪಟ್ಟಿ I: (a) ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS), (b) ಹೇಮಾವತಿ, (c) ಕಬಿನಿ, (d) ಹಾರಂಗಿ
ಪಟ್ಟಿ II: 1. ಹಾಸನ (ಗೊರೂರು), 2. ಮೈಸೂರು (ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ), 3. ಮಂಡ್ಯ, 4. ಕೊಡಗು
ಸರಿಯಾದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ: / Match the following Cauvery basin reservoirs with their respective districts in Karnataka:
List I: (a) Krishna Raja Sagara, (b) Hemavathi, (c) Kabini, (d) Harangi
List II: 1. Hassan (Gorur), 2. Mysuru (H.D. Kote), 3. Mandya, 4. Kodagu
Select the correct match:

A) a-3, b-1, c-2, d-4
B) a-1, b-3, c-2, d-4
C) a-3, b-2, c-1, d-4
D) a-4, b-1, c-2, d-3

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಹೇಮಾವತಿ ಹಾಸನದ ಗೊರೂರಿನಲ್ಲಿದೆ, ಕಬಿನಿ ಮೈಸೂರಿನ ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹಾರಂಗಿ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ a-3, b-1, c-2, d-4 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. / KRS is in Mandya, Hemavathi in Hassan, Kabini in Mysuru, and Harangi in Kodagu. Thus, a-3, b-1, c-2, d-4 is correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10 (Question 10): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸಮಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಂಚಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ’ (Doctrine of Equitable Apportionment) ಎಂದರೆ ಏನು? / In riparian water jurisprudence, what is meant by the ‘Doctrine of Equitable Apportionment’?

A) ನದಿಯ ಉಗಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ / Upper riparian state possesses absolute sovereign ownership over the entire water flow
B) ಜಲಾನಯನದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು / Balancing the reasonable and beneficial socio-economic water needs of all riparian states without causing substantial injury to any co-basin state
C) ನದಿಯ ಕೊನೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲಾ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಬೇಕು / Lower riparian state holds exclusive priority rights over river discharge
D) ಕೇವಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಹಂಚುವುದು / Allocating river volume purely based on numerical headcount

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜಲಾನಯನದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. / The doctrine emphasizes reasonable, equitable, and harmonious utilization balancing drinking and agricultural needs across co-riparian states.