ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ಅವಧಿ 6 ತಿಂಗಳು ವಿಸ್ತರಣೆ | Tenure of Manipur Violence Commission of Inquiry Extended by 6 Months

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary and Exam Analysis)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಣೆ (Detailed Current Affairs Explanation)

• ನವೆಂಬರ್ 13, 2026 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದEthnic ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ (Commission of Inquiry) ಅವಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತ 6 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. / The central government issued a notification on November 13, 2026, extending the tenure of the Commission of Inquiry set up to probe the ethnic violence in Manipur by another 6 months.
• ಗೌಹಾತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ಆಯೋಗವು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. / Headed by former Gauhati High Court Chief Justice Ajai Lamba, the commission is probing the causes and circumstances leading to the violence.
• ಆಯೋಗವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದೆ. / The commission is engaged in collecting evidence, recording statements of victims, and receiving reports from various parties.
• ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. / The extension was necessitated as more time is required to complete the verification of evidence and testimonies.
• ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಹೊಸ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿದೆ. / The commission will submit its final report to the Union Ministry of Home Affairs within the newly extended timeframe.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static General Studies Linkage)

• ಕಮಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕ್ವೈರಿ ಆಕ್ಟ್, 1952 (Commissions of Inquiry Act, 1952) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ತನಿಖೆಗೆ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. / Under the Commissions of Inquiry Act, 1952, central or state governments are empowered to set up commissions for inquiring into matters of public importance.
• ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371C ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. / Manipur is located in the northeast of India and has special provisions under Article 371C of the Constitution of India.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights)

• ಆಯೋಗದ ಮುಖಂಡರು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ). / Head of Commission: Justice Ajai Lamba (Former Chief Justice).
• ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯ್ದೆ: ಕಮಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕ್ವೈರಿ ಆಕ್ಟ್, 1952. / Related Act: Commissions of Inquiry Act, 1952.
• ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆ: 6 ತಿಂಗಳು. / Extension of tenure: 6 months.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ (Examination Relevance)

• ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. / This is very important for UPSC and KPSC exams regarding Indian polity, administration, and powers of inquiry commissions.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Topic-Based Multiple-Choice Questions)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1 (Question 1): ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಷ್ಟು ತಿಂಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ? / By how many months has the tenure of the commission inquiring into the Manipur violence recently been extended?

A) 3 ತಿಂಗಳು / 3 months
B) 6 ತಿಂಗಳು / 6 months
C) 1 ವರ್ಷ / 1 year
D) 2 ವರ್ಷ / 2 years

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತ 6 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. / The tenure of the inquiry commission has been extended by another 6 months.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2 (Question 2): ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ? / Who is heading the commission of inquiry into the Manipur violence?

A) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ / Justice Ajai Lamba
B) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಎನ್. ಅಗರ್ವಾಲ್ / Justice B.N. Agarwal
C) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆರ್.ಎಂ. ಲೋಧಾ / Justice R.M. Lodha
D) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಕ್ ಮಿಶ್ರಾ / Justice Dipak Misra

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗೌಹಾತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ ಅವರು ಈ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. / Former Gauhati High Court Chief Justice Ajai Lamba heads this commission.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3 (Question 3): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Act empowers the government to set up commissions of inquiry in India?

A) ಕಮಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕ್ವೈರಿ ಆಕ್ಟ್, 1952 / Commissions of Inquiry Act, 1952
B) ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್, 1973 / Criminal Procedure Code, 1973
C) ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ, 1860 / Indian Penal Code, 1860
D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1980 / National Security Act, 1980

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಮಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕ್ವೈರಿ ಆಕ್ಟ್, 1952 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Commissions of inquiry are set up under the Commissions of Inquiry Act, 1952.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4 (Question 4): ತನಿಖಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ? / To whom does the commission of inquiry submit its final report?

A) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ / Supreme Court
B) ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ / Union Ministry of Home Affairs
C) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ / Prime Minister's Office
D) ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Governor of Manipur

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. / The commission submits its report to the Union Ministry of Home Affairs.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5 (Question 5): ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯಡಿ ಬರುತ್ತವೆ? / Special provisions relating to the State of Manipur come under which article of the Constitution of India?

A) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370 / Article 370
B) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371C / Article 371C
C) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371A / Article 371A
D) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 356 / Article 356

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371C ನಲ್ಲಿವೆ. / Special provisions for Manipur are enshrined in Article 371C of the Constitution.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6 (Question 6): ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. 2. ಈ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ. / Consider the statements: 1. The tenure of the Manipur violence inquiry commission has been extended. 2. Justice Ajai Lamba heads this commission. Choose the correct statements.

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ (Answer): C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are correct.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7 (Question 7): ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಕಮಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕ್ವೈರಿ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು 1952 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. 2. ಈ ಆಯೋಗಗಳು ಕೇವಲ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ. / Consider the statements: 1. The Commissions of Inquiry Act was enacted in 1952. 2. These commissions only have the power to punish criminals. Choose the correct statements.

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೊದಲ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಹೇಳಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ನೇರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. / First statement is correct. Second is incorrect because inquiry commissions make recommendations and do not directly punish.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8 (Question 8): ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸವೇನು? / What is the primary function of inquiry commissions?

A) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದು / Inquiring into facts regarding matters of public importance
B) ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು / Making new laws
C) ಹೊಸ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು / Imposing new taxes
D) ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು / Leading the army

ಉತ್ತರ (Answer): A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ವರದಿ ನೀಡುವುದು ಆಯೋಗದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. / The commission's job is to uncover facts behind matters of public importance and report them.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9 (Question 9): ಗೌಹಾತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ? / The Gauhati High Court has jurisdiction over which states?

A) ಕೇವಲ ಅಸ್ಸಾಂ / Only Assam
B) ಅಸ್ಸಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ / Assam, Nagaland, Mizoram, and Arunachal Pradesh
C) ಕೇವಲ ಮಣಿಪುರ / Only Manipur
D) ಕೇವಲ ತ್ರಿಪುರ / Only Tripura

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗೌಹಾತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ಸಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ (ಮಣಿಪುರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿದೆ). / Gauhati High Court has jurisdiction over Assam, Nagaland, Mizoram, and Arunachal Pradesh (Manipur has its own separate High Court).

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10 (Question 10): ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳ ವರದಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ? / What is the nature of inquiry commission reports submitted to the government?

A) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆ ಉಳ್ಳದ್ದು / Strictly binding
B) ಸಲಹಾ ಸ್ವರೂಪದ ಶಿಫಾರಸುಗಳು / Advisory recommendations
C) ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸದ ದಾಖಲೆ / Secret and non-publishable document
D) ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ / Only court order

ಉತ್ತರ (Answer): B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳ ವರದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲಹಾ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. / Inquiry commission reports are generally advisory in nature and are tabled in Parliament.

---