ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸಿಎಂ ನಿವಾಸದ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ | Manipur Violence and Public Unrest Analysis

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಮಣಿಪುರದ ಬಾಬುಪಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸದ ಮುಂಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಶವಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಹಲವು ಸುತ್ತಿನ ಅಶ್ರುವಾಯು (Tear Gas) ಶೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿವೆ.
• ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಇಂಫಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ (JNIMS) ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈತೇಯಿ ಮತ್ತು ಕುಕಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು-ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿರಂತರ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.
• ಗಲಭೆ ಪೀಡಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ (CAPF) ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕರ್ಫ್ಯೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳ) ಕಾಯ್ದೆ, 1958 (AFSPA): ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು-ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಂಕಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಶೋಧ ಹಾಗೂ ಬಂಧನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ಮತ್ತು 4 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 355ನೇ ವಿಧಿ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳಂತೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 356ನೇ ವಿಧಿ (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ): ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಯಂತ್ರಾಂಗದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೇರಲು ಈ ವಿಧಿ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ 371C ವಿಧಿ: ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಿತಿ (Hill Areas Committee) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಮಣಿಪುರದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಹಂಚಿಕೆ: ಮಣಿಪುರವು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶ (ಇಂಫಾಲ್ ಕಣಿವೆ - ಮೈತೇಯಿ ಸಮುದಾಯ) ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಕುಕಿ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು) ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ-ಜನಾಂಗೀಯ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ: ಬಾಬುಪಾರಾ, ಇಂಫಾಲ್ (ಮಣಿಪುರ).
• ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ: JNIMS (ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್).
• ಸಂವಿಧಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಿ: ಆರ್ಟಿಕಲ್ 355 (ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ).
• ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ವಿಧಿ: ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371C.
• ಕೇಂದ್ರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ: AFSPA, 1958.
• ಮಣಿಪುರ ರಾಜಧಾನಿ: ಇಂಫಾಲ್.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿವಾಸದ ಮುಂದೆ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ ಬಾಬುಪಾರಾ ಪ್ರದೇಶವು ಯಾವ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿದೆ? / In which state’s capital is Babupara located, where protesters recently placed victims’ bodies outside the Chief Minister’s residence?

A) ಅಸ್ಸಾಂ / Assam
B) ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ / Nagaland
C) ಮಣಿಪುರ / Manipur
D) ಮಿಜೋರಾಂ / Mizoram

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಣಿಪುರದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲ್‌ನ ಬಾಬುಪಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ನಿವಾಸದ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಶವಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution makes it the duty of the Union to protect states against external aggression and internal disturbance?

A) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 352 / Article 352
B) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 355 / Article 355
C) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 356 / Article 356
D) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 360 / Article 360

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 355ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ? / Which Article of the Indian Constitution contains special provisions with respect to the State of Manipur?

A) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371A / Article 371A
B) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371B / Article 371B
C) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371C / Article 371C
D) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 371F / Article 371F

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ 371C ವಿಧಿಯು ಮಣಿಪುರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಕುರಿತ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ AFSPA ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year was the Armed Forces (Special Powers) Act (AFSPA) enacted by the Parliament?

A) 1950
B) 1958
C) 1962
D) 1971

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು-ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಾಲನೆಗೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲು 1958 ರಲ್ಲಿ AFSPA ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮಣಿಪುರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಇಂಫಾಲ್ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮೈತೇಯಿ ಸಮುದಾಯ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಕಿ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. / Consider: 1. The Imphal valley is predominantly inhabited by the Meitei community. 2. Surrounding hill districts are mainly inhabited by Kuki and Naga tribes. Which is correct?

A) ಹೇಳಿಕೆ 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 1 only
B) ಹೇಳಿಕೆ 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2 are correct
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither is correct

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೈತೇಯಿ ಜನರು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಕಿ-ಝೋ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮಣಿಪುರದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ JNIMS ನ ಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತರಣೆ ಏನು? / What does the acronym JNIMS stand for, the premier medical institute in Imphal, Manipur?

A) ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ / Jawaharlal Nehru Institute of Medical Sciences
B) ಜೈಪುರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ / Jaipur National Institute of Medical Sciences
C) ಜಂಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ / Joint National Institute of Medical Services
D) ಜನತಾ ನೆಹರೂ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ / Janata Nehru Integrated Medical Society

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಇಂಫಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ JNIMS ಸಂಸ್ಥೆಯು Jawaharlal Nehru Institute of Medical Sciences (ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್) ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾದ ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೋ (Keibul Lamjao) ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ? / In which state is Keibul Lamjao, the world’s only floating national park, situated?

A) ಅಸ್ಸಾಂ / Assam
B) ಮಣಿಪುರ / Manipur
C) ಮೇಘಾಲಯ / Meghalaya
D) ತ್ರಿಪುರ / Tripura

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಫುಮ್ಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (CrPC) / ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯಡಿ ಅಕ್ರಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಪೊಲೀಸರು ಅಶ್ರುವಾಯು ಬಳಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ? / Under criminal procedure codes, when are police authorized to use tear gas and minimal force to disperse assemblies?

A) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಂಗವಾದಾಗ / To maintain public peace and order against unlawful assemblies
B) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ / Only after obtaining prior High Court permission
C) ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮಾತ್ರ / Only during night hours
D) ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ಕಂಡರೂ / At any peaceful gathering

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಕ್ರಮ ಕೂಟಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಕದಡುವ ಅಪಾಯವಿದ್ದಾಗ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಬಲಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ ಅಶ್ರುವಾಯು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ? / With which foreign country does the State of Manipur share an international land border?

A) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ / Bangladesh
B) ಭೂತಾನ್ / Bhutan
C) ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ / Myanmar
D) ಚೀನಾ / China

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯನ್ನು ನೆರೆಯ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಮಣಿಪುರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಯಾರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು? / Under whose chairmanship did the Union Home Ministry constitute a Commission of Inquiry to probe Manipur ethnic violence?

A) ನ್ಯಾ. ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ / Justice Ajay Lamba
B) ನ್ಯಾ. ರಂಜನ್ ಗೊಗೋಯ್ / Justice Ranjan Gogoi
C) ನ್ಯಾ. ಬಿ.ಎಸ್. ಚೌಹಾಣ್ / Justice B.S. Chauhan
D) ನ್ಯಾ. ಯು.ಯು. ಲಲಿತ್ / Justice U.U. Lalit

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗುವಾಹಾಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಯ್ ಲಾಂಬಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು.