ಮೇಕೆದಾಟು ಮತ್ತು ಶರಾವತಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮನವಿ | Karnataka Seeks Approval for Mekedatu and Sharavathi Projects

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಶರಾವತಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯ (NBWL) ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದರ್ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. / Karnataka urged the Union Government for immediate National Board for Wildlife (NBWL) Standing Committee clearances for the Sharavathi Pumped Storage and Mekedatu balancing reservoir projects during a meeting with Union Environment Minister Bhupender Yadav.
• ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ 400 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. / The Mekedatu balancing reservoir project on the Cauvery river basin aims to ensure drinking water security for Bengaluru city and generate approximately 400 MW of hydroelectric power.
• ಶರಾವತಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯೋಜನೆಯು 2,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಜಾಲದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. / The Sharavathi Pumped Storage Project is planned with 2,000 MW capacity to provide grid stability as one of India’s largest pumped hydro storage assets.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ (ESA) ಕುರಿತಾದ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ 7ನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಬಾರದು ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. / The state government specifically demanded that the Centre not finalise the 7th draft notification on Western Ghats ESAs based on the Kasturirangan report until actual ground-level physical ground surveys are concluded.
• ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಲೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಕ್ಕರೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. / Issues surrounding sugarcane growers’ procurement pricing and central sugar control frameworks were also highlighted during high-level ministerial discussions in New Delhi.
• ನವದೆಹಲಿಯ ಪರಿಸರ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. / The Karnataka delegation outlined delays in key drinking water and hydel projects stemming from pendency at the central environmental clearance stages.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972 (Wildlife Protection Act, 1972): ಸೆಕ್ಷನ್ 5A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿ (NBWL) ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. / Wildlife Protection Act, 1972: Section 5A mandates the National Board for Wildlife (NBWL) chaired by the Prime Minister, with its Standing Committee headed by the Union Environment Minister.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (CWDT): 2007ರ ಕಾವೇರಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ತೀರ್ಪು ಹಾಗೂ 2018ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನಿಗದಿತ ನೀರು ಹರಿಸುವುದನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಜತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸದ್ಬಳಕೆಗೆ ಮೇಕೆದಾಟು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / Cauvery Water Disputes: Designed to store surplus waters without disrupting downstream quotas allocated by the Cauvery Water Management Authority (CWMA) under Supreme Court directives.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗಳು: ಪ್ರೊ. ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಡಬ್ಲ್ಯುಜಿಇಇಪಿ (WGEEP 2011) ಮತ್ತು ಡಾ. ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪು (HLWG 2013) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶೇ. 37ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿವೆ. / Western Ghats Ecology: Gadgil Commission (2011) and Kasturirangan High-Level Working Group (2013), which recommended designating 37% of the Western Ghats as Ecologically Sensitive Area (ESA).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯ ಸ್ಥಳ: ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕು (ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ) / Mekedatu Site: Kanakapura taluk, Ramanagara district (confluence of Cauvery and Arkavathi rivers).
• ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಮೇಕೆದಾಟು (400 MW), ಶರಾವತಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ (2,000 MW) / Power Capacity: Mekedatu (400 MW), Sharavathi Pumped Storage (2,000 MW).
• ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವರು: ಭೂಪೇಂದರ್ ಯಾದವ್ / Union Environment Minister: Bhupender Yadav.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಆವೃತ್ತಿ: 7ನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ / Draft Notification: 7th Draft Notification on Western Ghats ESA.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮೇಕೆದಾಟು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಾವ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ? / Near the confluence of which two rivers is the proposed Mekedatu balancing reservoir project planned?

A) ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಕಬಿನಿ / Cauvery and Kabini
B) ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ / Cauvery and Arkavathi
C) ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಹೇಮಾವತಿ / Cauvery and Hemavathi
D) ಅರ್ಕಾವತಿ ಮತ್ತು ಶಿಂಷಾ / Arkavathi and Shimsha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಯು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕನಕಪುರ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. / The Mekedatu project is planned near the deep gorge at the confluence of the Cauvery and Arkavathi rivers in Kanakapura taluk.