ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ ವಿಸ್ತರಣೆ | India-MERCOSUR PTA Expansion Negotiations

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಭಾರತ ಮತ್ತು MERCOSUR (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟ) ನಡುವೆ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (Preferential Trade Agreement - PTA) ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. / India and the Latin American trade bloc MERCOSUR have officially launched negotiations to expand the scope of the Preferential Trade Agreement (PTA).
• ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರಾದ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. / The announcement was made following bilateral discussions between Union Minister of Commerce and Industry Piyush Goyal and the Foreign Minister of Uruguay.
• ಕಾಗದರಹಿತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು (Electronic Certificates of Origin - e-CoO) ಪರಸ್ಪರ ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಮೊದಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್’ಗೆ ಉಭಯ ಬಣಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. / Both sides signed the First Additional Protocol to the India-MERCOSUR PTA facilitating the mutual acceptance of Electronic Certificates of Origin (e-CoO) for paperless trade.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಮಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಪಿಟಿಎ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (Free Trade Agreement - FTA) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. / The primary objective is to widen product lines and duty concessions, transitioning the restricted PTA into a comprehensive Free Trade Agreement framework.
• ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ (Global South) ನಡುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ-ದಕ್ಷಿಣ ಸಹಕಾರವನ್ನು (South-South Cooperation) ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿವೆ. / The expansion bolsters South-South cooperation and deepens bilateral economic integration between India and Latin America.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• MERCOSUR ಒಕ್ಕೂಟ: 1991ರ ಅಸುನ್ಸಿಯಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Asunción) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ. ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಉರುಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಪರಾಗ್ವೆ (ಬೊಲಿವಿಯಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ). / MERCOSUR: Established via the Treaty of Asunción (1991) as a South American trading bloc comprising Brazil, Argentina, Uruguay, and Paraguay, with Bolivia joining as a full member.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿಧಗಳು: ಪಿಟಿಎ (PTA), ಎಫ್‌ಟಿಎ (FTA), ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಒಪ್ಪಂದ (CEPA), ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ. / Classifications under WTO: Preferential Trade Agreements, Free Trade Agreements, Comprehensive Economic Cooperation/Partnership Agreements (CECA/CEPA), and Customs Unions.
• ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಆರಂಭಿಕ ಒಪ್ಪಂದ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮರ್ಕೋಸುರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಚೌಕಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, 2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪಿಟಿಎ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. / The initial India-MERCOSUR PTA was signed in 2004 and came into operational force in 2009.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Commerce and Industry). / Nodal Ministry: Ministry of Commerce and Industry, Government of India.
• ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ (Secretariat): ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೊ, ಉರುಗ್ವೆ (Montevideo, Uruguay). / MERCOSUR Secretariat: Montevideo, Uruguay.
• ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು-ಆಮದು ಸರಕುಗಳು: ಭಾರತವು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. / Key traded items include vegetable oils, crude petroleum, organic chemicals, pharmaceuticals, and automobiles.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತವು ಯಾವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (PTA) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ? / Recently, with which regional trade bloc did India officially launch negotiations to expand its Preferential Trade Agreement (PTA)?

A) ಏಸಿಯಾನ್ / ASEAN
B) ಮರ್ಕೋಸುರ್ / MERCOSUR
C) ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ / European Union
D) ಗಲ್ಫ್ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ / Gulf Cooperation Council (GCC)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ MERCOSUR ನಡುವೆ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (PTA) ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ. / India and the South American trade bloc MERCOSUR have officially launched negotiations to expand their existing Preferential Trade Agreement.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮರ್ಕೋಸುರ್ (MERCOSUR) ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯ (Secretariat) ಯಾವ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters/secretariat of the MERCOSUR trade bloc located?

A) ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್ / Buenos Aires
B) ಬ್ರೆಸಿಲಿಯಾ / Brasilia
C) ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೊ / Montevideo
D) ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ / Santiago

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಉರುಗ್ವೆಯ ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೊ (Montevideo) ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. / The permanent secretariat of MERCOSUR is located in Montevideo, Uruguay.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮರ್ಕೋಸುರ್ ನಡುವಿನ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (PTA) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಈ ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದವು 1991 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 2. ಕಾಗದರಹಿತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು (e-CoO) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್’ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. / Consider the following statements regarding India-MERCOSUR PTA: 1. The original agreement came into force in 1991. 2. An additional protocol was signed to enable Electronic Certificates of Origin (e-CoO) for paperless trade. Which is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಪಿಟಿಎ 2009ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು (1991ರಲ್ಲಿ ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು). ಕಾಗದರಹಿತ ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ Electronic Certificates of Origin (e-CoO) ಅಳವಡಿಕೆ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿದೆ. / Statement 1 is incorrect as the PTA came into force in 2009. Statement 2 is correct.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದು ಸೇರಿಲ್ಲ? / Which of the following is NOT one of the founding member states of MERCOSUR?

A) ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ / Argentina
B) ಬ್ರೆಜಿಲ್ / Brazil
C) ಚಿಲಿ / Chile
D) ಪರಾಗ್ವೆ / Paraguay

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮರ್ಕೋಸುರ್‌ನ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಪರಾಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆ. ಚಿಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಹಯೋಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ (Associate Member). / Chile is an associate member, not a full founding member of MERCOSUR.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 1991 ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಹೆಸರೇನು? / What is the name of the historic 1991 treaty that established the MERCOSUR trade bloc?

A) ಲಿಮಾ ಒಪ್ಪಂದ / Treaty of Lima
B) ಅಸುನ್ಸಿಯಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ / Treaty of Asunción
C) ಬೊಗೋಟಾ ಒಪ್ಪಂದ / Treaty of Bogota
D) ಬ್ರೆಸಿಲಿಯಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ / Brasilia Protocol

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1991 ರಲ್ಲಿ ಪರಾಗ್ವೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಅಸುನ್ಸಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ Treaty of Asunción ಮೂಲಕ ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. / MERCOSUR was established by Argentina, Brazil, Paraguay, and Uruguay through the Treaty of Asunción signed in 1991.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಉದಾರೀಕರಣದ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಶ್ರೇಣಿ (ಕಡಿಮೆಯಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗೆ) ಯಾವುದು? / What is the correct hierarchy of trade agreements moving from lowest to highest degree of economic integration?

A) FTA -> PTA -> Customs Union -> Common Market
B) PTA -> FTA -> Customs Union -> Common Market
C) Customs Union -> PTA -> FTA -> Common Market
D) Common Market -> Customs Union -> FTA -> PTA

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವ್ಯಾಪಾರ ಏಕೀಕರಣದ ಶ್ರೇಣಿಯು PTA -> FTA -> Customs Union -> Common Market -> Economic Union ಎಂಬ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. / Economic integration progresses sequentially from Preferential Trade Agreement (PTA) to Free Trade Agreement (FTA), Customs Union, and Common Market.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತವು ಮರ್ಕೋಸುರ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ/ಆಹಾರ ಸರಕು ಯಾವುದು? / Which is the primary agricultural/food commodity imported by India from MERCOSUR countries?

A) ಬಾಸ್ಮತಿ ಅಕ್ಕಿ / Basmati Rice
B) ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆ / Soybean Oil
C) ಚಹಾ / Tea
D) ಗೋಧಿ / Wheat

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಿಂದ ಭಾರತವು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಚ್ಚಾ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆ (Soybean Oil) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. / India imports significant quantities of edible oils, primarily crude soybean oil, from MERCOSUR nations like Argentina and Brazil.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ‘Electronic Certificate of Origin (e-CoO)’ ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು? / What is the primary advantage of implementing an Electronic Certificate of Origin (e-CoO)?

A) ಸುಂಕ ರಹಿತ ಆಮದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು / Blocking duty-free imports entirely
B) ಕಾಗದರಹಿತ ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ತ್ವರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ / Enabling paperless trade and faster document verification at customs
C) ಕೇವಲ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು / Determining foreign exchange rates
D) ಡಂಪಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಸುಂಕ ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದು / Abolishing anti-dumping duties

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): e-CoO ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪಾರದರ್ಶಕ ದಾಖಲೀಕರಣವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. / Electronic Certificates of Origin eliminate manual paperwork, enhance cross-border transparency, and reduce clearance time at customs ports.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ದೇಶ ಯಾವುದು? / Which South American nation recently became a full member state of MERCOSUR?

A) ವೆನೆಜುವೆಲಾ / Venezuela
B) ಬೊಲಿವಿಯಾ / Bolivia
C) ಈಕ್ವೆಡಾರ್ / Ecuador
D) ಪೆರು / Peru

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೊಲಿವಿಯಾ (Bolivia) ದೇಶವು ಮರ್ಕೋಸುರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. / Bolivia completed its formal accession process to become the newest full member of MERCOSUR.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Under India’s foreign trade framework, which is the nodal ministry responsible for negotiating international trade agreements?

A) ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of External Affairs
B) ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Commerce and Industry
C) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Finance
D) ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Corporate Affairs

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Commerce and Industry) ವಹಿಸುತ್ತದೆ. / The Department of Commerce under the Ministry of Commerce and Industry is the nodal authority for foreign trade negotiations.