ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವೆ ಶೋಭಾ ಕರಂದ್ಲಾಜೆ ವಿರುದ್ಧದ ಚುನಾವಣಾ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ | High Court Quashes FIR Against Shobha Karandlaje

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವೆ ಶೋಭಾ ಕರಂದ್ಲಾಜೆ (Shobha Karandlaje) ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (Karnataka High Court) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ (Quashed). / The High Court of Karnataka quashed the criminal FIR registered against Union Minister Shobha Karandlaje over alleged model code violation remarks.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಮೇಶ್ವರಂ ಕೆಫೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡಲಾದ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. / The complaint was filed regarding comments made concerning the Rameshwaram Cafe blast investigation during parliamentary campaigning.
• ಸಚಿವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ದುರುದ್ದೇಶ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿತು. / Taking cognizance of the unconditional apology tendered and absence of Mens Rea, the High Court exercised its inherent powers to drop criminal proceedings.
• ಸಿಆರ್‌ಪಿಸಿ ಕಲಂ 482 (ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ ತತ್ಸಮಾನ ಕಲಂ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆದಿದೆ. / The single-judge bench utilized inherent jurisdiction under criminal procedure to prevent abuse of the legal process.
• ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ನೀಡುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 ರ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಕುರಿತು ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. / The judgment highlights procedural thresholds governing election campaign statements and Representation of the People Act guidelines.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 226 ನೇ ವಿಧಿ (Article 226): ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 226 empowers High Courts to issue writs for the enforcement of fundamental rights and for any other purpose.
• ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರಗಳು (Inherent Powers - Section 482 CrPC / BNSS): ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ದಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯು ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದೆ. / High Courts possess inherent jurisdiction to quash baseless FIRs to prevent miscarriage of justice.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 (RPA, 1951): ಸೆಕ್ಷನ್ 123(3A) ಮತ್ತು 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೆಂದು (Corrupt Practice) ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. / Section 125 of RPA 1951 penalizes promoting enmity between classes in connection with election campaigns.
• ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ (Model Code of Conduct - MCC): ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. / The MCC is enforced by the Election Commission of India under its plenary powers flowing from Article 324.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (Karnataka High Court).
• ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ: Article 226.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ: Article 324.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ: Representation of the People Act, 1951.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠ: ಬೆಂಗಳೂರು (ಶಾಖಾ ಪೀಠಗಳು: ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ (CrPC) ಯಾವ ಸೆಕ್ಷನ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಆಧಾರರಹಿತ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ‘ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರ’ (Inherent Powers) ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which section of the Code of Criminal Procedure confers ‘inherent powers’ upon High Courts to quash criminal proceedings?

A) Section 144
B) Section 302
C) Section 482
D) Section 498A

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): Section 482 of CrPC ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು (Writs) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ? / Under which Article of the Indian Constitution are High Courts empowered to issue writs?

A) Article 32
B) Article 136
C) Article 226
D) Article 231

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): Article 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌‌ಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತವೆ (Article 32 ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 ರ ಯಾವ ಕಲಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಬಿತ್ತುವುದನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which section of the Representation of the People Act, 1951 is promoting enmity between classes during elections penalized?

A) Section 8
B) Section 29A
C) Section 123
D) Section 125

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): RPA 1951 ರ Section 125 ಚುನಾವಣಾ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements regarding ECI and MCC:
1. ಸಂವಿಧಾನದ 324 ನೇ ವಿಧಿಯು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. / Article 324 vests superintendence, direction, and control of elections in the ECI.
2. ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು (MCC) ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿದೆ. / The Model Code of Conduct is an Act enacted by Parliament.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ MCC ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲ; ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಖಾಯಂ ಸಂಚಾರಿ ಪೀಠಗಳು (Circuit Benches) ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ? / Where are the permanent benches of the High Court of Karnataka located?

A) ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು / Mysuru and Mangaluru
B) ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ / Dharwad and Kalaburagi
C) ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ / Belagavi and Ballari
D) ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ / Shivamogga and Hubballi

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪೀಠ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಎರಡು ಖಾಯಂ ಪೀಠಗಳು Dharwad ಮತ್ತು Kalaburagi ಯಲ್ಲಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? / Under which Article of the Constitution does the President appoint High Court Judges?

A) Article 124
B) Article 214
C) Article 217
D) Article 222

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ Article 217 ರ ಅನ್ವಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಎಷ್ಟು? / What is the retirement age of a High Court Judge in India?

A) 60 ವರ್ಷ / 60 years
B) 62 ವರ್ಷ / 62 years
C) 65 ವರ್ಷ / 65 years
D) 70 ವರ್ಷ / 70 years

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 62 ವರ್ಷ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ 65 ವರ್ಷ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ / Match the constitutional writs with their literal meanings:

A) 1-A, 2-B, 3-C
B) 1-B, 2-A, 3-C
C) 1-C, 2-B, 3-A
D) 1-A, 2-C, 3-B

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೆಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಎಂದರೆ ದೇಹ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು, ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಾಲನೆಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೋ-ವಾರಂಟೋ ಅಧಿಕಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳು (RPA) ಯಾವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದವು? / In which years were the two major Representation of the People Acts enacted?

A) 1947 & 1948
B) 1950 & 1951
C) 1952 & 1954
D) 1961 & 1962

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ RPA 1950 ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ RPA 1951 ನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಒಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ? / Who has the power to transfer a High Court Judge from one High Court to another?

A) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ / Chief Justice of India
B) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು (CJI ಸಮಾಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ) / President of India (after consultation with CJI)
C) ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರು / Union Law Minister
D) ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು / Concerned Governors

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ Article 222 ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ನಂತರ President of India ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.