ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರ, ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI) ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಹಸಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ | Food Inflation Surge, CPI Dynamics & Amartya Sen’s Entitlement Theory

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಎಲ್‌ನಿನೋ ಪ್ರೇರಿತ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚ ₹2,000 ದಿಂದ ₹4,000 ದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. / A composite shock of El Niño drought and West Asian geopolitical disruptions caused sharp price rises in edible oils, pulses, and vegetables, escalating household living costs by ₹2,000 to ₹4,000 monthly.
• ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ ದರ ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ₹110 ರಿಂದ ₹140 ಕ್ಕೆ, ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ ದರ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹150 ರಿಂದ ₹180 ಕ್ಕೆ, ಹಾಗೂ ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು ₹65 ರಿಂದ ₹90 ಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದೆ. / Key kitchen staples surged across Karnataka markets, with toor dal climbing to ₹140/kg, cooking oil spiking to ₹180/L, and gram flour touching ₹90/kg.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಎಪಿಎಂಸಿ (APMC) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸರಕುಗಳ ಆವಕ ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗದಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೆಸರುಕಾಳು ಪೂರೈಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 60ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ 3,000 ಕ್ವಿಂಟಲ್ ಹೆಸರುಕಾಳು ಕೇವಲ 400-500 ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. / Mandi arrivals plummeted steeply, with green gram supply crashing by 60% in Gadag and dropping from 3,000 quintals to barely 400 quintals daily in Bagalkote.
• ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ತೀವ್ರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು (Purchasing Power) ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ 30ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. / Consumer field surveys confirmed that spiraling retail food prices eroded the real purchasing power of rural households by at least 30%.
• ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, “ಬರಗಾಲವು ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದರೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ” ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಸರ್ಕಾರದ ಸಕಾಲಿಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. / Invoking Nobel laureate Amartya Sen, economic analysts stressed that while drought is a natural phenomenon, its tragic severity and famine vulnerability are determined by state governance and entitlement delivery mechanisms.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ವರ್ಸಸ್ ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI vs. WPI): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (CPI - Combined) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿಯು (NSO - MoSPI) ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ (ಆಧಾರ ವರ್ಷ: 2012=100). ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ’ ತೂಕವು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇಕಡ 45.86 ರಷ್ಟಿದೆ. ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (WPI) ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯ (DPIIT) ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. / Retail inflation is tracked via the Consumer Price Index (CPI-C) released by the NSO (Base Year: 2012=100), where the Food and Beverages group commands a dominant weight of 45.86%. Wholesale inflation is tracked by WPI via the Office of Economic Adviser (DPIIT).
• ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (Monetary Policy Committee - MPC): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ 6 ಸದಸ್ಯರ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ಸಿಪಿಐ ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 4% (+/- 2% ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿ, ಅಂದರೆ 2% ರಿಂದ 6%) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಗುರಿಯನ್ನು (Flexible Inflation Targeting Framework) ಹೊಂದಿದೆ. / Under Section 45ZB of the RBI Act, 1934, the 6-member MPC is statutorily mandated to maintain headline CPI inflation at 4% with a tolerance band of +/- 2% (2% to 6%).
• ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಹಸಿವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Entitlement Theory of Famine): ಪ್ರೊ. ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ 1981ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation’ ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಬರಗಾಲವನ್ನು (1943) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ, ಬರ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮಗಳು ಆಹಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊರತೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಜನರ ‘ಹಕ್ಕು/ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುಸಿತದಿಂದ’ (Failure of Entitlements / Loss of Purchasing Power) ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. / In his seminal 1981 work Poverty and Famines, Amartya Sen demonstrated that famines occur not due to overall food unavailability (FAD hypothesis), but due to a catastrophic collapse of ‘exchange entitlements’ and purchasing power among vulnerable strata.
• ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ವರ್ಸಸ್ ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರ (Headline vs. Core Inflation): ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಂತಹ ಅಸ್ಥಿರ ಬೆಲೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರ (Headline Inflation) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಸೂಚ್ಯಂಕದಿಂದ ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರ (Core Inflation) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. / Headline Inflation reflects total inflation across the entire CPI basket, while Core Inflation strips out volatile components—food and fuel—to identify underlying long-term price trends.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಸಿಪಿಐ ಮೂಲ ವರ್ಷ: 2012 = 100 (ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ). / CPI Base Year: 2012 = 100.
• ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎ (NFSA 2013): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 75% ಮತ್ತು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಜನರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಪಡೆಯುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. / NFSA 2013: Legally entitles 75% of rural and 50% of urban population to subsidized foodgrains.
• ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ (Price Stabilization Fund - PSF): ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೇಳೆಕಾಳು ಮುಂತಾದ ಅಗತ್ಯ ಕೃಷಿ-ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾದಾಗ ಬಫರ್ ದಾಸ್ತಾನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಧಿ. / Price Stabilization Fund: Maintained to procure and release buffer stocks of pulses and onion to regulate market volatility.

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿಯು (NSO) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವ ಸಂಯೋಜಿತ ‘ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ (CPI Combined) ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ’ (Food and Beverages) ಅಧಿಕೃತ ತೂಕ (Weightage) ಎಷ್ಟು? / What is the official weight of the ‘Food and Beverages’ group in the Consumer Price Index (CPI-Combined) basket released by the NSO?

A) ಶೇಕಡ 25.50 / 25.50%
B) ಶೇಕಡ 35.80 / 35.80%
C) ಶೇಕಡ 45.86 / 45.86%
D) ಶೇಕಡ 55.20 / 55.20%

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಸಿಪಿಐ (ಸಂಯೋಜಿತ) ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ ಗುಂಪು ಅತ್ಯಧಿಕ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಶೇಕಡ 45.86 ರಷ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. / The Food and Beverages group commands the largest share in the CPI basket, carrying a weight of 45.86%.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು 1981 ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಯಾವುದು? / Which famous economic theory was propounded by Nobel laureate Prof. Amartya Sen in 1981 to analyze famines and deprivation?

A) ಹಕ್ಕು ವಿನಿಮಯ ವೈಫಲ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Entitlement Theory of Famine) / Entitlement Approach to Famine
B) ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Malthusian Population Theory) / Malthusian Population Theory
C) ಆಹಾರ ಲಭ್ಯತೆ ಕುಸಿತದ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Food Availability Decline Theory) / Food Availability Decline Theory
D) ತಲಾದಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Per Capita Income Theory) / Per Capita Income Theory

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘Poverty and Famines’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುಸಿತದಿಂದ (Entitlement Failure) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. / Prof. Amartya Sen developed the Entitlement Approach, proving that famines stem from a collapse in people’s ability to command food rather than absolute food shortages.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1934 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ರ ಅನ್ವಯ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಗೆ (MPC) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗುರಿ (Inflation Target) ಯಾವುದು? / What is the statutory inflation target mandated for the RBI’s Monetary Policy Committee under Section 45ZB of the RBI Act, 1934?

A) 2% (+/- 1%)
B) 4% (+/- 2% ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಬ್ಯಾಂಡ್, ಅಂದರೆ 2% ರಿಂದ 6%) / 4% (+/- 2% tolerance band, i.e., 2% to 6%)
C) 5% ಸ್ಥಿರ ಗುರಿ / 5% Constant Target
D) 6% (+/- 1.5%)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿಪಿಐ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 4% ನಲ್ಲಿಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಠ 6% ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 2% (+/- 2%) ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿಯನ್ನು (Tolerance Band) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. / Under the statutory framework, the target is 4% with a tolerance band of +/- 2%, meaning an acceptable corridor between 2% and 6%.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ‘ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರ’ (Headline Inflation) ಮತ್ತು ‘ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರ’ಗಳ (Core Inflation) ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? / What is the key distinction between ‘Headline Inflation’ and ‘Core Inflation’?

A) ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಕೇವಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕೋರ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ / Headline tracks only services, core tracks only goods
B) ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ / Core applies to wholesale, headline to retail
C) ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಗ್ರ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ; ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ / Headline covers the complete basket including food and fuel; core excludes volatile food and fuel prices
D) ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ / Both represent the identical concept

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಸಮಗ್ರ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಳಿತ ಕಾಣುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಡ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಕಳೆದಾಗ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದು ಕೋರ್ ಹಣದುಬ್ಬರ (Core Inflation). / Core Inflation strips out volatile components—specifically food and fuel—from the Headline CPI index.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (CPI - Combined) ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನೋಡಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which nodal government agency compiles and releases the Consumer Price Index (CPI-Combined) monthly in India?

A) ನೀತಿ ಆಯೋಗ / NITI Aayog
B) ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿ (DPIIT) / Office of Economic Adviser (DPIIT)
C) ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) / Reserve Bank of India
D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO), ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ / National Statistical Office (NSO), MoSPI

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿಯು (NSO) ಸಿಪಿಐ ಸಂಯೋಜಿತ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. / The National Statistical Office (NSO), under the Ministry of Statistics and Programme Implementation, compiles and releases monthly CPI numbers.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆ ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆಯಾದಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಫರ್ ದಾಸ್ತಾನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ನಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which dedicated fund was set up by the Government of India to maintain strategic buffer stocks of pulses and onions to tame volatility?

A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ (NIF) / National Investment Fund
B) ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ (Price Stabilization Fund - PSF) / Price Stabilization Fund
C) ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿ (AIF) / Agriculture Infrastructure Fund
D) ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (RIDF) / Rural Infrastructure Development Fund

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ (PSF) ಬೇಳೆಕಾಳು ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಯ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾದಾಗ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. / The Price Stabilization Fund (PSF) supports market interventions to manage price spikes in sensitive agri-horticultural commodities.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (CPI) ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ‘ಆಧಾರ ವರ್ಷ’ (Base Year) ಯಾವುದು? / What is the current official ‘Base Year’ utilized for calculating the Consumer Price Index (CPI) in India?

A) 2004-05
B) 2011-12
C) 2012
D) 2016

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಿಪಿಐ (ಗ್ರಾಮೀಣ, ನಗರ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ) ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ 2012=100 ಅನ್ನು ಮೂಲ ವರ್ಷವನ್ನಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ WPI ಗೆ 2011-12 ಮೂಲ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ). / The current base year for all-India CPI is 2012, whereas WPI uses 2011-12.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ‘ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ’ (Purchasing Power) ಮತ್ತು ಹಣದ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು? / What happens to the ‘Purchasing Power’ of consumers and real value of money when inflation rises persistently?

A) ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ / Purchasing power increases
B) ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಹಣದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು / Purchasing power declines, commanding fewer goods per currency unit
C) ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ / No change occurs
D) ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ / Commodity prices become zero

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದು ಜನರ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಹಿಂದಿನಷ್ಟೇ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. / Inflation directly erodes real purchasing power, meaning each unit of currency buys a smaller basket of goods and services.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯ (MPC) ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ? / What is the total strength of the RBI Monetary Policy Committee (MPC) and who chairs it?

A) 5 ಸದಸ್ಯರು; ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು / 5 members; Union Finance Minister
B) 6 ಸದಸ್ಯರು; ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ / 6 members; Governor of the Reserve Bank of India
C) 8 ಸದಸ್ಯರು; ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು / 8 members; Chief Economic Adviser
D) 4 ಸದಸ್ಯರು; ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / 4 members; Prime Minister

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆರ್‌ಬಿಐನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ಒಟ್ಟು 6 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (3 ಮಂದಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು 3 ಮಂದಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ ತಜ್ಞರು). ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. / The MPC consists of 6 members (3 from RBI and 3 external experts appointed by the Centre), ex-officio chaired by the RBI Governor.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2013’ (NFSA) ಕುರಿತ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: / Consider the following statements regarding the National Food Security Act, 2013 (NFSA):
1. ಇದು ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ 75ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ 50ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. / It legally covers up to 75% of rural and 50% of urban population for targeted foodgrains.
2. ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ನೀಡಲು ಮನೆಯ 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. / It mandates the eldest woman aged 18 years or above to be the head of the household for ration cards.
ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the above statements is/are correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎ ಕಾಯ್ದೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶೇ 75 ಮತ್ತು ನಗರ ಶೇ 50 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ 18 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. / Both statements are correct: NFSA covers 75% rural and 50% urban population and designates the eldest adult female as head of the family.