ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ, ಎಸ್‌ಐಆರ್ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 | Election Commission SIR Row Form 6 Article 324

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision - SIR) ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಫಾರಂ ನಂ. 6 (Form 6) ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ, ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ 124 ಪುಟಗಳ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್, ನ್ಯಾ. ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ವಿ. ಮೋಹನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಫಾರಂ-6 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ಅರ್ಜಿದಾರರು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960 (Registration of Electors Rules, 1960) ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1950 ಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಇದೇ ವೇಳೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ವಜಾಗೆ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳು: 1. ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA 1950): ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸೀಮಾ ನಿರ್ಣಯ. 2. ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 (RPA 1951): ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡಾವಳಿ, ಸದಸ್ಯರ ಅನರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ.
• ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು 1960 ರ ಪ್ರಮುಖ ಫಾರಂಗಳು:
  - ಫಾರಂ 6 (Form 6): ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ.
  - ಫಾರಂ 7 (Form 7): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (Deletions).
  - ಫಾರಂ 8 (Form 8): ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಕಲಚೇತನರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324(5) ರ ಅನ್ವಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ (ಅಸಭ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ) ಸಿಇಸಿ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಎಸ್‌ಐಆರ್ (Special Intensive Revision - SIR).
• ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಮೂನೆ: ಫಾರಂ 6 (Form 6); ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನಮೂನೆ: ಫಾರಂ 7.
• ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು: ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1950 & 1951 ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960.
• ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಧಿ: ಭಾಗ XV (ವಿಧಿ 324 ರಿಂದ 329).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು? / Which Article of the Indian Constitution provides for the establishment and powers of the Election Commission of India?

A) ವಿಧಿ 280 / Article 280
B) ವಿಧಿ 315 / Article 315
C) ವಿಧಿ 324 / Article 324
D) ವಿಧಿ 352 / Article 352

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲು (Voter Registration) ಬಳಸುವ ಅಧಿಕೃತ ನಮೂನೆ ಯಾವುದು? / Which statutory application form is used for registering as a new voter in the electoral roll?

A) ಫಾರಂ 6 (Form 6) / Form 6
B) ಫಾರಂ 7 (Form 7) / Form 7
C) ಫಾರಂ 8 (Form 8) / Form 8
D) ಫಾರಂ 8A (Form 8A) / Form 8A

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು 1960 ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲು ಫಾರಂ ನಂ. 6 (Form 6) ನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನರ್ಹ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು (Objection/Deletion) ಯಾವ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / Which form is used for raising objections against inclusion of a name or seeking deletion from the electoral roll?

A) ಫಾರಂ 6 / Form 6
B) ಫಾರಂ 7 / Form 7
C) ಫಾರಂ 8 / Form 8
D) ಫಾರಂ 12 / Form 12

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಫಾರಂ 7 (Form 7) ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು (CEC) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದಂತೆಯೇ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಬಹುದು. 2. ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1950 ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. / Consider the statements: 1. The CEC can be removed from office in the manner and on grounds like a Judge of the Supreme Court. 2. Preparation of electoral rolls and voter qualifications are governed by the Representation of the People Act 1950. Which is correct?

A) ಹೇಳಿಕೆ 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 1 only
B) ಹೇಳಿಕೆ 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324(5) ರ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಇಸಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧತೆಯು RPA 1950 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which Constitutional Amendment reduced the voting age from 21 years to 18 years in India?

A) 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) / 42nd Amendment (1976)
B) 61 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1988) / 61st Amendment (1988)
C) 73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1992) / 73rd Amendment (1992)
D) 86 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2002) / 86th Amendment (2002)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1988 ರ 61 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು (1989 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು) ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು (Adult Suffrage) ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution provides for Universal Adult Suffrage for elections?

A) ವಿಧಿ 324 / Article 324
B) ವಿಧಿ 325 / Article 325
C) ವಿಧಿ 326 / Article 326
D) ವಿಧಿ 329 / Article 329

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ರ ಅನ್ವಯ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನು (National Voters Day) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? / On which date is National Voters’ Day celebrated every year in India?

A) ಜನವರಿ 15 / January 15
B) ಜನವರಿ 25 / January 25
C) ಜನವರಿ 26 / January 26
D) ನವೆಂಬರ್ 26 / November 26

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಜನವರಿ 25, 1950 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಜೊತೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಆಯೋಗವನ್ನು 3-ಸದಸ್ಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಂ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? / In which year was the Election Commission made a multi-member body with two additional Election Commissioners permanently?

A) 1989
B) 1991
C) 1993
D) 2000

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1993 ರಿಂದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನೊಳಗೊಂಡ 3 ಸದಸ್ಯರ ಬಹುಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾಯಂ ಆಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ: 1. ಫಾರಂ 6 - A. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 2. ಫಾರಂ 7 - B. ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ, 3. ಫಾರಂ 8 - C. ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ. / Match the Electoral Registration Forms: 1. Form 6, 2. Form 7, 3. Form 8.

A) 1-B, 2-C, 3-A
B) 1-A, 2-B, 3-C
C) 1-C, 2-A, 3-B
D) 1-B, 2-A, 3-C

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಫಾರಂ 6 ಹೊಸ ನೋಂದಣಿಗೆ, ಫಾರಂ 7 ಹೆಸರು ಅಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಫಾರಂ 8 ವಿವರಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951 ರ ಯಾವ ಸೆಕ್ಷನ್ ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು (Corrupt Practices) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ? / Which Section of the Representation of the People Act 1951 defines corrupt practices during elections?

A) ಸೆಕ್ಷನ್ 29A / Section 29A
B) ಸೆಕ್ಷನ್ 123 / Section 123
C) ಸೆಕ್ಷನ್ 126 / Section 126
D) ಸೆಕ್ಷನ್ 135A / Section 135A

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): RPA 1951 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 123 ಲಂಚ, ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವ, ಧರ್ಮ-ಜಾತಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಯಾಚನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ‘ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು’ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.