ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಿಯಮಗಳು | Election Commission and Electoral Roll SIR Process

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (CWC) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮತದಾರರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ / The Congress Working Committee (CWC) raised concerns over voter exclusions and transparency during Special Summary Revision processes.
• ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಳಿಸಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಗ್ರಹಿಸಿವೆ / Political representations demanded rigorous scrutiny and restoration of inadvertently omitted voters in the electoral rolls.
• ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ / A public interest petition in the Supreme Court questioned single-member vs multimember commission exercise of authority.
• ಮುಂಬರುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಮಗ್ರತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ / The integrity of electoral rolls remains fundamental for conducting free and fair assembly elections across states.
• ರಾಜ್ಯಗಳ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾರ್ಡ್‌ವಾರು ಮೀಸಲಾತಿ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ / Directives regarding ward delimitation and local body electoral rolls were also submitted before the High Court.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿ: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿಧಿ 324 ನೀಡುತ್ತದೆ / Article 324 vests the superintendence, direction, and control of elections in the Election Commission of India.
• ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA, 1950): ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ, ವಾಸಸ್ಥಳದ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ (Electoral Rolls) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ / The Representation of the People Act, 1950 governs the qualification of voters and preparation of electoral rolls.
• ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು (ವಿಧಿ 326): ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಮತದಾನದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಿದೆ (61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 1988 ರ ಮೂಲಕ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ರಿಂದ 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು) / Article 326 guarantees universal adult suffrage; the 61st Amendment Act, 1988 lowered the voting age from 21 to 18.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2023: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ / The Chief Election Commissioner Act, 2023 prescribes a 3-member selection panel comprising the PM, a Cabinet Minister, and the Leader of Opposition.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 25 ಜನವರಿ 1950 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ) / ECI Established: January 25, 1950 (National Voters’ Day).
• ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ: 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 1988 / Voting Age Reduced: 61st Amendment Act, 1988.
• ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ: ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 / Electoral Roll Act: RPA 1950.
• ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡಾವಳಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ: ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 / Conduct of Elections Act: RPA 1951.
• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭಾಗ: ಭಾಗ XV (ವಿಧಿ 324 ರಿಂದ 329) / Part in Constitution: Part XV (Articles 324 to 329).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution vests the superintendence, direction, and control of elections in the Election Commission of India?

A) ವಿಧಿ 320 / Article 320
B) ವಿಧಿ 324 / Article 324
C) ವಿಧಿ 326 / Article 326
D) ವಿಧಿ 330 / Article 330

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XV ರ ವಿಧಿ 324 ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ / Article 324 vests the supervisory power of elections in the ECI.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷದಿಂದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which landmark Constitutional Amendment Act lowered the voting age in India from 21 years to 18 years?

A) 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1976 / 42nd Amendment Act, 1976
B) 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1978 / 44th Amendment Act, 1978
C) 61ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 / 61st Amendment Act, 1988
D) 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 / 73rd Amendment Act, 1992

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 61ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 (1989 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು) ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 326 ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು / The 61st Constitutional Amendment Act, 1988 reduced the voting age to 18.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆ, ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ (Electoral Rolls) ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾಯ್ದೆ ಯಾವುದು? / Which statute primarily governs the qualifications of voters and preparation of electoral rolls in India?

A) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 / Representation of the People Act, 1950
B) ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 / Representation of the People Act, 1951
C) ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960 / Registration of Electors Rules, 1960
D) ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1991 / Election Commission Act, 1991

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂಸತ್ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 (RPA, 1950) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. (ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವುದು RPA 1951 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ) / RPA 1950 governs the preparation of electoral rolls and voter registration.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು / Sukumar Sen served as the first Chief Election Commissioner of India.
2. ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು 1989 ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಏಕ-ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು / The Election Commission of India functioned as a single-member body until October 1989.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ CEC ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ ಆಗಿದ್ದರು (ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ). 1950 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1989 ರವರೆಗೆ ಆಯೋಗವು ಏಕ-ಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ 1993 ರಿಂದ ಕಾಯಂ ಆಗಿ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಆಯೋಗವಾಯಿತು (ಹೇಳಿಕೆ 2 ಸರಿ) / Both statements are historically and constitutionally correct.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 25 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನ’ವನ್ನು (National Voters’ Day) ಯಾವ ವರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the celebration of National Voters’ Day (January 25) first instituted in India?

A) 2005
B) 2011
C) 2014
D) 2019

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನವಾದ ಜನವರಿ 25 ಅನ್ನು ಯುವ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು 2011 ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾರರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ / National Voters’ Day has been celebrated annually on January 25 since 2011.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು (CEC) ಅವರ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಯಾರ ಪದಚ್ಯುತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ? / The constitutional procedure to remove the Chief Election Commissioner is identical to the removal of whom?

A) ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ / Attorney General of India
B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು / Judge of the Supreme Court
C) ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ / Cabinet Secretary
D) ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ / Speaker of Lok Sabha

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324(5) ರ ಅನ್ವಯ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ / A CEC can be removed only in like manner and on like grounds as a Supreme Court Judge.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ / Match the constitutional articles with their respective electoral provisions:

A) 1-d, 2-c, 3-a, 4-b
B) 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
C) 1-d, 2-a, 3-c, 4-b
D) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಧಿ 324 ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರ, ವಿಧಿ 325 ತಾರತಮ್ಯ ರಹಿತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ವಿಧಿ 326 ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿ 329 ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ / Correct matching: 324 - ECI powers, 325 - No discrimination in electoral rolls, 326 - Adult suffrage, 329 - Bar to interference by courts.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ‘ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ’ (Model Code of Conduct - MCC) ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? / At what point does the Model Code of Conduct (MCC) immediately come into operational effect?

A) ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ದಿನದಿಂದ / From the date of official gazette notification
B) ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ / Immediately upon the announcement of election schedule by ECI
C) ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನದಿಂದ / From the last date of nominations
D) ಮತದಾನ ಆರಂಭವಾಗುವ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು / 48 hours before commencement of poll

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ (MCC) ತಕ್ಷಣದಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ / MCC comes into force immediately when the election schedule is announced by the Commission.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಯಾವುದು? / Which constitutional body conducts elections to Panchayats and Urban Local Bodies (Municipalities) in India?

A) ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (ECI) / Election Commission of India
B) ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (SEC - ವಿಧಿ 243K & 243ZA) / State Election Commission (SEC)
C) ರಾಜ್ಯ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ / State Urban Development Department
D) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ / District Collectorate

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು 73 ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (SEC) ನಡೆಸುತ್ತದೆ; ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಶಾಸನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ / Local body elections are conducted exclusively by the State Election Commission under Articles 243K and 243ZA.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements:
1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ (Basic Structure) ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ/ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ / The Right to Vote is a statutory/constitutional right and not a fundamental right.
2. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಸಮಾನ ವೇತನ, ಭತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ / The Chief Election Commissioner and other Election Commissioners enjoy equal voting powers and compensation.
ಯಾವುದು ಸರಿ? / Which is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕುಲದೀಪ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅನೂಪ್ ಬರನ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ (ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿ). CEC ಮತ್ತು EC ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಂದಾಗ ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಹೇಳಿಕೆ 2 ಸರಿ) / Both statements are legally and constitutionally accurate.