ಮುರಸು ಚಂಡಮಾರುತ: ಆಂಧ್ರ ಕರಾವಳಿಗೆ ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹವಾಮಾನ | Cyclone Murasu Landfall in Andhra

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದ ‘ಅರ್ನಬ್’ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ உருವಾದ ‘ಮುರಸು’ (Cyclone Murasu) ಚಂಡಮಾರುತವು ನವೆಂಬರ್ 2 ಮತ್ತು 3ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ನರಸಾಪುರ ನಡುವೆ ಭೂಸ್ಪರ್ಶ (Landfall) ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ತಿಳಿಸಿದೆ.
• ಭೂಸ್ಪರ್ಶದ ವೇಳೆ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಗಂಟೆಗೆ 100 ರಿಂದ 110 ಕಿ.ಮೀ ಇರಲಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಠ 120 ಕಿ.ಮೀ ವೇಗ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
• ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕೊಡಗು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಅಲರ್ಟ್ (Yellow Alert) ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರವು 500 ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಲೈನ್‌ಮನ್‌ಗಳು, 15 ಪಾಲಿಂಗರ್ ಕ್ರೇನ್ ಲಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ 25 ಡ್ರಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೆರವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
• ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಅರಕ್ಕೋಣಂನ 4ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನಿಂದ 90 ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ 3 ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್ (NDRF) ತಂಡಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲ (Coriolis Force): ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಗಾಳಿಯು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Counter-clockwise) ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Clockwise) ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
• ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ (SST): ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಕನಿಷ್ಠ 27°C (80°F) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು.
• ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005 (Disaster Management Act, 2005): ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NDMA) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ (NDRF) 2006 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
• ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NDMA) ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ (ಸ್ಥಾಪನೆ: 1875, ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).
• ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಬಣ್ಣದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು: ಹಸಿರು (Green - ಸಾಮಾನ್ಯ), ಹಳದಿ (Yellow - ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ / Be Aware), ಕಿತ್ತಳೆ (Orange - ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಿ / Be Prepared), ಕೆಂಪು (Red - ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಿ / Take Action).
• ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ / ಎಸ್ಕೇಪ್ (WMO/ESCAP) ಸಮಿತಿಯು 13 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೇಂದ್ರ (KSNDMC) ಕಚೇರಿ: ಬೆಂಗಳೂರು.

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು-ನರಸಾಪುರ ನಡುವೆ ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಚಂಡಮಾರುತ ಯಾವುದು? / Which cyclone that formed in the Bay of Bengal made landfall between Nellore and Narasapuram in Andhra Pradesh?

A) ಅರ್ನಬ್ / Arnab
B) ಮುರಸು / Murasu
C) ಮಿಚಾಂಗ್ / Michaung
D) ರೆಮಾಲ್ / Remal

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಂಧ್ರ ಕರಾವಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ನೂತನ ಚಂಡಮಾರುತ ಮುರಸು (Cyclone Murasu). ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅರ್ನಬ್ ಚಂಡಮಾರುತ ಹಾನಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones) ಉಗಮವಾಗಲು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ಕನಿಷ್ಠ ಎಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು? / What is the minimum sea surface temperature required for the formation of a tropical cyclone?

A) 20°C
B) 24°C
C) 27°C
D) 32°C

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಕನಿಷ್ಠ 27°C ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು, ಇದು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲದ (Coriolis force) ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತವೆ? / Due to the Coriolis effect, in which direction do tropical cyclones rotate in the Northern Hemisphere?

A) ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Clockwise)
B) ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Counter-clockwise)
C) ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ (Straight Line)
D) ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲ (Random Direction)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Counter-clockwise) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ (Clockwise) ತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ (IMD) ಹಳದಿ ಅಲರ್ಟ್ (Yellow Alert) ನೀಡುವಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವೇನು? / What is the primary meaning of a Yellow Alert issued by the India Meteorological Department (IMD)?

A) ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ / No warning needed
B) ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ ಮತ್ತು ನಿಗಾ ಇರಿಸಿ / Be aware and updated
C) ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಿ / Be prepared for evacuation
D) ತಕ್ಷಣ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಿ / Take immediate action

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): IMD ಬಣ್ಣದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ: ಹಸಿರು = ಸುರಕ್ಷಿತ, ಹಳದಿ = ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ (Be Aware), ಕಿತ್ತಳೆ = ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಿ (Be Prepared), ಕೆಂಪು = ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಿ (Take Action).

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NDMA) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾರು? / Who is the ex-officio Chairperson of the National Disaster Management Authority (NDMA)?

A) ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು / Union Home Minister
B) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ / Prime Minister of India
C) ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವರು / Union Environment Minister
D) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು / President of India

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು NDMA ಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಚಂಡಮಾರುತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ, ಮೋಡರಹಿತ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / What is the calm, cloud-free, and lowest pressure central area of a tropical cyclone called?

A) ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆ (Eye Wall)
B) ಚಂಡಮಾರುತದ ಕಣ್ಣು (Eye of the Cyclone)
C) ಸುರುಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳು (Spiral Bands)
D) ಹೊರವಲಯ (Outflow Region)

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವನ್ನು ‘ಕಣ್ಣು’ (Eye) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ತೀವ್ರ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರವಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ (NDRF) ಯಾವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? / Under which Union Ministry does the National Disaster Response Force (NDRF) function?

A) ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Defence
B) ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Home Affairs
C) ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Earth Sciences
D) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ / Ministry of Environment, Forest and Climate Change

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): NDRF ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (Ministry of Home Affairs) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ವಿಲ್ಲಿ-ವಿಲ್ಲೀಸ್ - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 2. ಟೈಫೂನ್ - ವಾಯುವ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ 3. ಹರಿಕೇನ್ - ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ? / Consider the following pairs: 1. Willy-willies - Australia 2. Typhoon - Northwest Pacific Ocean 3. Hurricane - Atlantic Ocean. Which are correctly matched?

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ / 1 and 2 only
B) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 2 and 3 only
C) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ / 1 and 3 only
D) 1, 2 ಮತ್ತು 3 / 1, 2 and 3

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿ-ವಿಲ್ಲೀಸ್, ಚೀನಾ/ಜಪಾನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಟೈಫೂನ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಕೇನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು (IMD) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / In which year was the India Meteorological Department (IMD) established and where is its headquarters?

A) 1875, ನವದೆಹಲಿ / 1875, New Delhi
B) 1947, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ / 1947, Kolkata
C) 1950, ಮುಂಬೈ / 1950, Mumbai
D) 1969, ಪುಣೆ / 1969, Pune

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): IMD 1875 ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ WMO/ESCAP ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿವೆ? / How many member countries are there in the WMO/ESCAP panel for naming tropical cyclones in the North Indian Ocean?

A) 8
B) 10
C) 13
D) 15

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): 2018 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್, ಕತಾರ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಯೆಮನ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ WMO/ESCAP ಪ್ಯಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿವೆ.