ಟಿಬೆಟ್ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ತಜ್ಞರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ | China Dam on Brahmaputra: Scientists Warn Flood Risks

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ) ನದಿಗೆ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೆಗಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದು ಚೀನಾದ ಸಂಶೋಧಕರೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. / Chinese scientists have warned that building the world’s largest hydropower dam on the Yarlung Tsangpo (Brahmaputra) river in Tibet could trigger catastrophic downstream flooding.
• ಯುನಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 1325 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗಿನ ನದಿ ಹರಿವಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರದ ಕಾಂಡದ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು (Tree-ring analysis / ಡೆಂಡ್ರೋಕ್ರೊನಾಲಜಿ) ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಈ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. / Researchers from Yunnan University and Chinese Academy of Sciences reconstructed river flow from 1325 to 2020 using tree-ring dendrochronological data.
• ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರದಿಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಚೀನಾ ಸೈನ್ಸ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಜರ್ನಲ್’ (China Science Bulletin Journal) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಮ ಕರಗಿ ನದಿ ಹರಿವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. / Published in the China Science Bulletin, the study notes the Tibetan Plateau is warming at twice the global rate, accelerating glacial melt and hydrologic volatility.
• ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯು ಬರೋಬ್ಬರಿ 137 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ₹11.67 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. / Estimated at $137 billion (approx ₹11.67 lakh crore), the project would be the largest and costliest hydroelectric infrastructure on Earth.
• ನದಿಯ ಕೆಳಹಂತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ತಗ್ಗುವಿಕೆ, ಹಠಾತ್ ಜಲಪ್ರಳಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಅಸಮತೋಲನದ ಭೀತಿ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಗಡಿಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿದೆ. / Lower riparian states, India and Bangladesh, face acute ecological risks, flow disruption, and sudden artificial flood threats along the downstream frontier.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹರಿವು: ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮಾನಸಸರೋವರ ಸಮೀಪದ ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ (Chemayungdung) ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ದಿಯಾಂಗ್ / ಸಿಯಾಂಗ್’ ಎಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ’ ಎಂದೂ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಜಮುನಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. / Originating from the Chemayungdung glacier near Mansarovar in Tibet as Yarlung Tsangpo, it enters India via Arunachal Pradesh as Siang/Dihang, flows as Brahmaputra in Assam, and merges into Bangladesh as Jamuna.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಕಾನೂನು: 1997ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಸಮಾವೇಶ (UN Watercourses Convention) ನದಿ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸ ಬಳಕೆ’ (Equitable and reasonable utilisation) ಹಾಗೂ ‘ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರುವ ತತ್ವ’ವನ್ನು (No significant harm rule) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. / The 1997 UN Watercourses Convention establishes principles of equitable utilization and the obligation not to cause significant harm to downstream riparian countries.
• ಡೆಂಡ್ರೋಕ್ರೊನಾಲಜಿ (Dendrochronology): ಮರಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಹವಾಮಾನ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ನದಿ ಹರಿವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ. / Dendrochronology is the scientific method of dating and analyzing historical climatic events through tree rings.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ: $137 ಬಿಲಿಯನ್ (₹11.67 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ).
• ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ: ಚೀನಾ ಸೈನ್ಸ್ ಬುಲೆಟಿನ್ (China Science Bulletin).
• ನದಿ ಮೂಲ: ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ (ಟಿಬೆಟ್).
• ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಹೆಸರು: ಜಮುನಾ (Jamuna).
• ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ದ್ವೀಪ: ಮಜುಲಿ (Majuli - ಅಸ್ಸಾಂ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮೆಗಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು? / What is the estimated project cost of China’s mega dam on the Brahmaputra in Tibet?

A) $50 ಬಿಲಿಯನ್ / $50 billion
B) $137 ಬಿಲಿಯನ್ / $137 billion
C) $200 ಬಿಲಿಯನ್ / $200 billion
D) $85 ಬಿಲಿಯನ್ / $85 billion

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ $137 ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹11.67 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಆಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / What is the Brahmaputra river called in Tibet?

A) ಮೆಕಾಂಗ್ / Mekong
B) ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ / Yarlung Tsangpo
C) ಹುವಾಂಗ್ ಹೋ / Hwang Ho
D) ಸಾಲ್ವೀನ್ / Salween

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಾಗ ಅದನ್ನು ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ (Yarlung Tsangpo) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮರದ ಕಾಂಡದ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಿನ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ನದಿ ಹರಿವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು? / What is the scientific method of studying tree rings to determine past climatic patterns?

A) ಡೆಂಡ್ರೋಕ್ರೊನಾಲಜಿ (Dendrochronology)
B) ಪ್ಯಾಲಿಯಂಟಾಲಜಿ (Paleontology)
C) ಸಿಸ್ಮೋಲಜಿ (Seismology)
D) ಹೈಡ್ರಾಲಜಿ (Hydrology)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಮರಗಳ ಕಾಂಡದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಲಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಡೆಂಡ್ರೋಕ್ರೊನಾಲಜಿ (Dendrochronology) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ? / What is the Brahmaputra river called as it enters Arunachal Pradesh?

A) ಲೋಹಿತ್ / Lohit
B) ಸಿಯಾಂಗ್ / ದಿಯಾಂಗ್ (Siang / Dihang)
C) ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ / Subansiri
D) ಕಾಮೆಂಗ್ / Kameng

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹಿಮಾಲಯದ ನಮ್ಚಾ ಬರ್ವಾವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ನದಿಯನ್ನು ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ದಿಯಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? / By what name is the Brahmaputra known in Bangladesh?

A) ಪದ್ಮಾ / Padma
B) ಜಮುನಾ / Jamuna
C) ಮೇಘ್ನಾ / Meghna
D) ಕರ್ಣಫುಲಿ / Karnaphuli

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಜಮುನಾ (Jamuna) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಪದ್ಮಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ದ್ವೀಪ (River Island) ಯಾವುದು? / Which is the world’s largest inhabited river island located on the Brahmaputra?

A) ಮಜುಲಿ (Majuli)
B) ಉಮಾನಂದ (Umananda)
C) ಶ್ರೀರಂಗಂ (Srirangam)
D) ಭವಾನಿ ದ್ವೀಪ (Bhavani Island)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿರುವ ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪವು ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಮಾನಸಸರೋವರ ಸಮೀಪದ ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. / Consider: 1. Brahmaputra originates from Chemayungdung glacier. 2. Tibetan Plateau is warming at twice the global average.

A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ನದಿಯ ಮೂಲ ಹಿಮನದಿ ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಲ್ಲ? / Which among the following is NOT a tributary of the Brahmaputra river?

A) ತೀಸ್ತಾ / Teesta
B) ಮಾನಸ್ / Manas
C) ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ / Subansiri
D) ಗಂಡಕ್ / Gandak

ಉತ್ತರ: D / Answer: D

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಂಡಕ್ ನದಿಯು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರದ ಉಪನದಿಯಲ್ಲ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಚೀನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (Three Gorges Dam) ಯಾವ ನದಿಯ ಮೇಲಿದೆ? / On which river is China’s operational Three Gorges Dam located?

A) ಯಾಂಗ್ಟ್ಜಿ ನದಿ / Yangtze River
B) ಹುವಾಂಗ್ ಹೋ / Yellow River
C) ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ / Yarlung Tsangpo
D) ಪರ್ಲ್ ನದಿ / Pearl River

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯಾಂಗ್ಟ್ಜಿ (Yangtze) ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ‘ತ್ರೀ ಗಾರ್ಜಸ್ ಡ್ಯಾಮ್’ ಆಗಿದೆ.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನದಿ ಹರಿವಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the UN Watercourses Convention adopted?

A) 1982
B) 1992
C) 1997
D) 2015

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಗಳ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಹಂತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ 1997ರಲ್ಲಿ UN Watercourses Convention ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.