ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ | Cheetah Introduction in Gandhi Sagar

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಮೋಹನ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. / Madhya Pradesh Chief Minister Dr. Mohan Yadav announced that cheetahs will soon be released into the Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary.
• ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರವು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಚೀತಾ ಪುನರ್ವಸತಿ ತಾಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿದೆ. / Following the introduction at Kuno National Park, Gandhi Sagar has been prepared as India’s second dedicated habitat for cheetah reintroduction.
• ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಂದಸೌರ್ ಮತ್ತು ನೀಮಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಂಬಲ್ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. / The sanctuary spans across Mandsaur and Neemuch districts along the catchment area of the Chambal River.
• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ (ನಮೀಬಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ) ತರಲಾದ ಚೀತಾಗಳ ಸಂತತಿ ವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. / Expanding the habitat and boosting breeding under Project Cheetah with cats translocated from Namibia and South Africa remains the prime objective.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1952 ರಲ್ಲಿ ಚೀತಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ಸರಿದಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. / The cheetah was officially declared extinct in India in 1952.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972: ಚೀತಾಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಸೂಚಿ 1 (Schedule I) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. / The cheetah is protected under Schedule I of the Wildlife Protection Act, 1972.
• IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾ ಅಸುರಕ್ಷಿತ (Vulnerable) ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾ ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿ (Critically Endangered) ಇದೆ. / The African cheetah is classified as Vulnerable while the Asiatic cheetah is Critically Endangered on the IUCN Red List.
• ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂಬಲ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯವಾಗಿದೆ. / Gandhi Sagar Dam is constructed across the Chambal River in Madhya Pradesh.
• ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ: ಚೀತಾಗಳು ಶುಷ್ಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆ ಕಾಡುಗಳ ಉನ್ನತ ಪರಭಕ್ಷಕ (Apex predator) ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ. / Cheetahs serve as apex predators in arid grassland and open scrub biomes.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ಆರಂಭ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2022. / Launch of Project Cheetah: September 17, 2022.
• ಮೊದಲ ತಾಣ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (ಶಿಯೋಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ). / First site: Kuno National Park, Sheopur, MP.
• ಎರಡನೇ ತಾಣ: ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ. / Second site: Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary.
• ನಿರ್ವಹಣಾ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA). / Governing agency: National Tiger Conservation Authority (NTCA).

---

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ‘ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ’ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ? / In which state is the ‘Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary’, prepared for cheetah introduction, located?

A) ರಾಜಸ್ಥಾನ / Rajasthan
B) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ / Madhya Pradesh
C) ಗುಜರಾತ್ / Gujarat
D) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / Maharashtra

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಂದಸೌರ್ ಮತ್ತು ನೀಮಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಕುನೋ ನಂತರ ಇದು ಎರಡನೇ ಚೀತಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. / Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary is located in Madhya Pradesh.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಹೋದವು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the cheetah officially declared extinct in India?

A) 1947
B) 1952
C) 1972
D) 1980

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1952 ರಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳು ದೇಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. / The cheetah was officially declared extinct in India in 1952.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಯಾವ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ? / Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary lies in the basin of which river?

A) ನರ್ಮದಾ / Narmada
B) ಬೇತ್ವಾ / Betwa
C) ಚಂಬಲ್ / Chambal
D) ತಪತಿ / Tapti

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಚಂಬಲ್ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. / The sanctuary is located along the Chambal River basin.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ’ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ / Consider the following statements regarding ‘Project Cheetah’:
1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಮೀಬಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. / In the first phase, cheetahs were translocated from Namibia and South Africa.
2. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ NTCA ಆಗಿದೆ. / NTCA is the primary statutory nodal body implementing Project Cheetah.
ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸರಿಯಾಗಿದೆ? / Which statement is correct?

A) 1 ಮಾತ್ರ / 1 only
B) 2 ಮಾತ್ರ / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮೀಬಿಯಾ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಸರಿ. / Both statements are correct.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾದ IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಯಾವುದು? / What is the IUCN Red List conservation status of the African Cheetah?

A) ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿ (Critically Endangered)
B) ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿ (Endangered)
C) ಅಸುರಕ್ಷಿತ (Vulnerable)
D) ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ (Least Concern)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಆಫ್ರಿಕನ್ ಚೀತಾ ಅಸುರಕ್ಷಿತ (Vulnerable) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾ ‘Critically Endangered’ ಆಗಿದೆ. / African cheetah is listed as Vulnerable on the IUCN Red List.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಕೆಳಗಿನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ / Match the following protected areas with their states:

ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (List I)	ರಾಜ್ಯ (List II)
1. ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	a. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
2. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ	b. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
3. ಮುಕುಂದ್ರಾ ಹಿಲ್ಸ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ	c. ರಾಜಸ್ಥಾನ

A) 1-a, 2-b, 3-c
B) 1-b, 2-c, 3-a
C) 1-c, 2-a, 3-b
D) 1-b, 2-a, 3-c

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕುನೋ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮುಕುಂದ್ರಾ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. / Kuno and Gandhi Sagar are located in Madhya Pradesh, while Mukundra Hills is in Rajasthan.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಯಾವ ಅನುಸೂಚಿಯಡಿ ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ? / Under which Schedule of the Wildlife Protection Act 1972 is the cheetah given highest legal protection?

A) ಅನುಸೂಚಿ 1 (Schedule I)
B) ಅನುಸೂಚಿ 2 (Schedule II)
C) ಅನುಸೂಚಿ 3 (Schedule III)
D) ಅನುಸೂಚಿ 4 (Schedule IV)

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚೀತಾಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಸೂಚಿ 1 (Schedule I) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. / Cheetahs are accorded highest legal protection under Schedule I.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಭೂಚರ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು? / Which is the fastest terrestrial animal on Earth?

A) ಚಿರತೆ (Leopard)
B) ಸಿಂಹ (Lion)
C) ಚೀತಾ (Cheetah)
D) ಹುಲಿ (Tiger)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಚೀತಾ (Acinonyx jubatus) ಗಂಟೆಗೆ ಸುಮಾರು 100 ರಿಂದ 120 ಕಿ.ಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಬಲ್ಲ ಅತಿ ವೇಗದ ಭೂಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. / Cheetah is the fastest land animal on Earth.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪ್ರಸ್ತುತ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ? / In which country do Asiatic cheetahs survive natively in the wild today?

A) ಇರಾನ್ / Iran
B) ಇರಾಕ್ / Iraq
C) ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ / Afghanistan
D) ನಮೀಬಿಯಾ / Namibia

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚೀತಾಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇವಲ ಇರಾನ್ (Iran) ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ. / The critically endangered Asiatic cheetah survives solely in Iran.

---

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA) ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? / Under which amendment act was the NTCA constituted as a statutory body in India?

A) ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1986 / Environment Protection Act 1986
B) ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ 2006 / Wildlife Protection (Amendment) Act 2006
C) ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 2006 / Forest Rights Act 2006
D) ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ 2002 / Biological Diversity Act 2002

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರ ಮೂಲಕ NTCA ಯನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. / NTCA was established under the provisions of the Wildlife Protection (Amendment) Act, 2006.

---