ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದ: ತಮಿಳುನಾಡು ಅರ್ಜಿ ತೀರ್ಪು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ | Cauvery Dispute SC Reserves Order

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Supreme Court) ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ತನ್ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆ.
• ತಮಿಳುನಾಡು ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಮುಕುಲ್ ರೋಹಟಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, ಎಲ್‌ನಿನೋ (El Nino) ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಮಳೆಯ ಅಭಾವ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು ಬೆಳೆಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿವೆ, ಜುಲೈನಿಂದ ಈವರೆಗೆ 11 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ಬಾಕಿ ನೀರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದರು.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಶ್ಯಾಮ್ ದಿವಾನ್ ಪ್ರಬಲ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮುಂಗಾರು ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲವಿದ್ದು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 57 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 45 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
• ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (CWRC) ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) ನೀಡಿದ ಆದೇಶಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ತಮಿಳುನಾಡು ಕೇವಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಚಾಟಿ ಬೀಸಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262: ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ (Inter-State River Water Disputes Act, 1956).
• ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) & CWRC: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 2018 ರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 2018 ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಭೂಗೋಳ: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕೊಡಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ (ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು) ಉಗಮಗೊಂಡು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಉಪನದಿಗಳು: ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಕಬಿನಿ, ಶಿಂಷಾ, ಭವಾನಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ.
• ಮಾನ್ಸೂನ್ ಪರಿಣಾಮ: ಕರ್ನಾಟಕವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (South-West Monsoon) ಮೂಲಕ ಮಳೆ ಪಡೆದರೆ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಾವೇರಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವು ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (North-East Monsoon / ಹಿಂಗಾರು) ಮಳೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆ: 45 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) (ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ನಗರಗಳಿಗೆ).
• ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ ಶ್ಯಾಮ್ ದಿವಾನ್, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪರ ಮುಕುಲ್ ರೋಹಟಗಿ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ: ವಿಧಿ 262 (ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳು).
• ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (CWRC).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ಅಥವಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution empowers Parliament to adjudicate inter-state river water disputes?

A) ವಿಧಿ 260 / Article 260
B) ವಿಧಿ 262 / Article 262
C) ವಿಧಿ 263 / Article 263
D) ವಿಧಿ 280 / Article 280

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 262 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1956 ನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದು, ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (CWMA) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಚಿಸಿತು? / In which year was the Cauvery Water Management Authority (CWMA) officially constituted by the Central Government?

A) 2007
B) 2013
C) 2018
D) 2021

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ 2018 ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (CWMA) ಅಧಿಸೂಚಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಬೆಟ್ಟಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮ ಹೊಂದುತ್ತದೆ? / In which hill range of Karnataka does the Cauvery River originate?

A) ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿ / Bababudangiri
B) ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ / Brahmagiri
C) ಪುಷ್ಪಗಿರಿ / Pushpagiri
D) ಕುದುರೆಮುಖ / Kudremukh

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1341 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಕಾವೇರಿ ಜಲವಿವಾದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಶ್ಯಾಮ್ ದಿವಾನ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. 2. ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ನಗರಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 45 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. / Consider the statements: 1. Senior advocate Shyam Divan argued for Karnataka in the Cauvery dispute case. 2. It was submitted to the court that Karnataka requires around 45 TMC of water for drinking needs of Bengaluru and Mysuru. Which is correct?

A) ಹೇಳಿಕೆ 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 1 only
B) ಹೇಳಿಕೆ 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ / Statement 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ / Both 1 and 2
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಶ್ಯಾಮ್ ದಿವಾನ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ 45 ಟಿಎಂಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ (Left-bank) ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / Which of the following is a left-bank tributary of the Cauvery River?

A) ಕಬಿನಿ / Kabini
B) ಭವಾನಿ / Bhavani
C) ಹೇಮಾವತಿ / Hemavati
D) ಅಮರಾವತಿ / Amaravati

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಶಿಂಷಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ; ಕಬಿನಿ, ಭವಾನಿ, ಅಮರಾವತಿ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣಾವತಿ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಾವೇರಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ? / The Cauvery delta region of Tamil Nadu primarily receives rainfall from which monsoon system?

A) ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ / South-West Monsoon
B) ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಹಿಂಗಾರು) / North-East Monsoon
C) ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಗಳು / Western Disturbances
D) ಮಾವಿನ ಹನಿಗಳು / Mango Showers

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ತಮಿಳುನಾಡು ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಮುಖಜ ಪ್ರದೇಶವು ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಹಿಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು) ಮೂಲಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ (CWC) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? / Where is the headquarters of the Central Water Commission (CWC) situated?

A) ಹೈದರಾಬಾದ್ / Hyderabad
B) ನವದೆಹಲಿ / New Delhi
C) ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ / Kolkata
D) ಪುಣೆ / Pune

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಗವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ (CWC) ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ? / In which district is the Krishna Raja Sagara (KRS) dam built across the Cauvery River?

A) ಮೈಸೂರು / Mysuru
B) ಮಂಡ್ಯ / Mandya
C) ಹಾಸನ / Hassan
D) ಚಾಮರಾಜನಗರ / Chamarajanagar

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ: 1. ಹೇಮಾವತಿ ಜಲಾಶಯ - A. ಮಂಡ್ಯ, 2. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ - B. ಹಾಸನ (ಗೊರೂರು), 3. ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯ - C. ಮೈಸೂರು (ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ). / Match the following: 1. Hemavati Reservoir - A. Mandya, 2. Krishna Raja Sagara - B. Hassan (Gorur), 3. Kabini Reservoir - C. Mysuru (H.D. Kote).

A) 1-B, 2-A, 3-C
B) 1-A, 2-B, 3-C
C) 1-C, 2-A, 3-B
D) 1-B, 2-C, 3-A

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಮಾವತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹಾಸನದ ಗೊರೂರಿನಲ್ಲಿದೆ, ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಬಿನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಬೀಚನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಕಾವೇರಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು (CWDT) ಮೊದಲು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು? / In which year was the Cauvery Water Disputes Tribunal (CWDT) originally constituted?

A) 1980
B) 1990
C) 1998
D) 2004

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1990 ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು (CWDT) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.