ಬೇಡ್ತಿ-ಅಘನಾಶಿನಿ-ವರದಾ ನದಿ ತಿರುವು ವಿರೋಧ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸವಾಲು | Bedthi Aghanashini River Diversion Row

1. ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comprehensive Summary & Exam Analysis):

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳು (Core Current Affairs Summary):

• ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜೀವನಾಡಿಗಳಾದ ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವರದಾ ನದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ‘ಬೇಡ್ತಿ-ಅಘನಾಶಿನಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 15 ದಿನಗಳ ಗಡುವು ವಿಧಿಸಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ವಿ.ಆರ್. ಹೆಗಡೆ ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ 18.5 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರಿನ ಪೈಕಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 5 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಸಹ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬೇಡ್ತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಬಹುತೇಕ ಮಳೆ ನೀರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅಘನಾಶಿನಿ ನದೀಮುಖದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಗಡಿ/ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.
• ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡದಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಬೃಹತ್ ಜನಾಂದೋಲನ ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿ ಪರಿಸರಾಸಕ್ತರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಥಿರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೋಡಣೆ (Static GS Linkage):

• ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣ (Ramsar Site): ಅಘನಾಶಿನಿ ನದೀಮುಖವನ್ನು (Aghanashini Estuary) ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೇವಭೂಮಿ ಮಹತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ (Western Ghats ESZ) ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯೋಗಗಳು (ಮಾದವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ 2011 ಮತ್ತು ಡಾ. ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ 2013).
• ನದಿಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ: ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ) ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ; ವರದಾ ನದಿಯು ತುಂಗಭದ್ರೆಯ (ಕೃಷ್ಣಾ ಕಣಿವೆ) ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 51A(g): ಕಾಡುಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (High-Yield Exam Highlights):

• ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಮೂಲ: ಸಿರ್ಸಿ ಸಮೀಪದ ಶಂಕರ ಹೊಂಡ.
• ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಮೂಲ: ಧಾರವಾಡ ಸಮೀಪದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡ್ಡ.
• ವರದಾ ನದಿ ಮೂಲ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ವರದಮೂಲ.
• ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (National Water Development Agency - NWDA).

2. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs):

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ‘ರಾಮ್ಸಾರ್ ತಾಣ’ (Ramsar Wetland Site) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಅಘನಾಶಿನಿ ನದೀಮುಖ’ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ? / In which district of Karnataka is the ‘Aghanashini Estuary’, designated as a Ramsar Site, located?

A) ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ / Dakshina Kannada
B) ಉಡುಪಿ / Udupi
C) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ / Uttara Kannada
D) ಶಿವಮೊಗ್ಗ / Shivamogga

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಅಘನಾಶಿನಿ ನದೀಮುಖ (Aghanashini Estuary) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ರಾಮ್ಸಾರ್ ಜೌಗು ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ESZ) ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? / Which landmark committee was appointed by the Union Government for Western Ghats ecology conservation?

A) ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ / Madhav Gadgil Committee
B) ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಸಮಿತಿ / Swaminathan Committee
C) ನರಸಿಂಹಂ ಸಮಿತಿ / Narasimham Committee
D) ರಂಗರಾಜನ್ ಸಮಿತಿ / Rangarajan Committee

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗೆ (WGEEP) ಪ್ರೊ. ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು (ನಂತರ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು).

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ವರದಾ ನದಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ? / The Varada River is an important tributary of which river system?

A) ಕಾವೇರಿ / Cauvery
B) ತುಂಗಭದ್ರಾ / Tungabhadra
C) ಶರಾವತಿ / Sharavathi
D) ನೇತ್ರಾವತಿ / Netravati

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವರದಾ ನದಿಯು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ (ಕೃಷ್ಣಾ ಕಣಿವೆ) ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? / Bedthi River is also known by which name near its confluence with the Arabian Sea?

A) ಗಂಗಾವಳಿ / Gangavali
B) ಅಘನಾಶಿನಿ / Aghanashini
C) ಕಾಳಿ / Kali
D) ಶರಾವತಿ / Sharavathi

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಇಳಿದು ಅಂಕೋಲಾ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವಾಗ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? / Which is the nodal agency for feasibility studies of interlinking of rivers in India?

A) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA) / National Water Development Agency (NWDA)
B) ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಷತ್ / ICAR
C) ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ / CPCB
D) ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ / GSI

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ National Water Development Agency (NWDA) ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ವರದಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ವಿಧಿಯು ಅರಣ್ಯ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ? / Which Article of the Indian Constitution makes it a Fundamental Duty to protect rivers, forests and wildlife?

A) ವಿಧಿ 21 / Article 21
B) ವಿಧಿ 48A / Article 48A
C) ವಿಧಿ 51A(g) / Article 51A(g)
D) ವಿಧಿ 51A(k) / Article 51A(k)

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 51A(g) ರ ಪ್ರಕಾರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಕಾಡುಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವರದಾ ನದಿಯು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? / Where does the Varada River originate in Shivamogga district?

A) ಆಗುಂಬೆ / Agumbe
B) ವರದಮೂಲ / Varadamoola
C) ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ / Thirthahalli
D) ಕೊಡಚಾದ್ರಿ / Kodachadri

ಉತ್ತರ: B / Answer: B

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವರದಾ ನದಿಯು ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾದ ವರದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಜಾಗತಿಕ ರಾಮ್ಸಾರ್ ಸಮಾವೇಶವು (Ramsar Convention) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ? / The global Ramsar Convention signed in 1971 is dedicated to the conservation of what?

A) ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು / Wetlands
B) ಮರುಭೂಮಿಗಳು / Deserts
C) ಹಿಮನದಿಗಳು / Glaciers
D) ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮಾತ್ರ / Coral reefs only

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): 1971 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ರಾಮ್ಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಸಮಾವೇಶವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ (Wetlands) ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. 2. ವರದಾ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ. / Consider the statements: 1. Bedthi and Aghanashini are west-flowing rivers joining the Arabian Sea. 2. Varada is a west-flowing river. Which statement is correct?

A) ಕೇವಲ 1 / 1 only
B) ಕೇವಲ 2 / 2 only
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ / Both 1 and 2
D) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ / Neither 1 nor 2

ಉತ್ತರ: A / Answer: A

ವಿವರಣೆ (Explanation): ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ವರದಾ ನದಿಯು ತುಂಗಭದ್ರೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ (East-flowing) ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು (World Heritage Site) ಘೋಷಿಸಿತು? / In which year was the Western Ghats inscribed as a UNESCO World Heritage Site?

A) 2005
B) 2010
C) 2012
D) 2018

ಉತ್ತರ: C / Answer: C

ವಿವರಣೆ (Explanation): ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು 2012 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.